

OCR:  (. )
ihtik.lib.ru, Ihtik@ufacom.ru



 316:1(075.8)
 87.673
47

 ..  :  . - .:  " ", 2003 - 256 .


        ,  ..  ( III,  4 2;  V. . 2)    ,       ..  ( VI. . 2,  X. . 2).


ISBN 5-98032-075-X

(c) ..  2003
(c)  " ". 2003


     -  ,   .
     " "    , ,    ..    -    ,        .
            .
  ,        - .



 
  
 
 
   13.01.2003.  60x90 1/16.
 .  Enso Bulky. . . 16.
 3000 .   0300610.
 " "
107120, . ,  ., . 7, . 2.
    
  
  " "
150049, , . , 97.








.............................3

 I.   .............5
 II.   ..............11
 III.    ...........24
 1. - ............24
 2.  .......................35
 3.  ......................44
 4.  .........................55
4.1.  .................56
4.2. .......................69
4.3.  ( )..........85
4.4.  . .........92
4.5. .......................97
4.6.  ..................102

4.7. - .......107
 IV. ........................122
 V. .........................129
 VI.  ..................150
 VII.   ...............167
 VIII. ........................181
 IX. .  ..........201
 X.     ........214
 XI.   ................234










     "",      . . .        ,  ,      ();    (1997 .)     ;      ;     (2000 .)        -         .  "" - , ,    ,        .        ,   .  , -, ,         ,       ,  -, ,        ,      ,  ,          .              : . . . " ". . I  II. ., 1993; 2- . ., 2000; . X. . "   ". ., 1997; "  ". . . . . ., 1998; . . . "   ". ., 1996; 2- . ., 1998; 3- . ., 2000; . . . " ". , 1997; . . . " ". , 1996.     ,     -   , ,      ,             .

             ,               .

           ,    "",       .

         .     -              ,         .           .                    ,           .        ("  ". . I-IV. ., 2000-2001; "  ". 2- . ., 1989; " ". ., 2001).






 I
  

,      .           ,            ,    .  ,  ,    ,   ;       ,      .     -   ?    -     .   ?

   ,  ,             .   -    ,  ,  ,   (        ), ,  ,  .  -     ""    , , , ,   .;        ,     (  ).         [1],          , ,  ,    ,  ,  (     ),     .   , ,      , ,  ,    ..

1 .:  . .,  . . . . . 3-. ., 2001. . 4, 50-51, 73.


    ,       -


6

,  :  , , , , ,       ;           ,     ,    .

   ,      ,     ;    ,    : , , ,   .          (  )  ,           ;  ,  ,       ,    .      ,     ,      .   ,          ,          ,            . ,    -  -    ,      .   ,       ,    ,       .

 ,      (  )       ,     ,    .    , , ,        (  ),            ,   .

                    : 1) ,       (, 3.  ,        ),  2) ,            (, .  ,      ;     ,  , ,      ).

      ,     ,        .      ,   ,               . .  "  .    ". . .    ,            : "     ?     ,            ,    - ,  -          ?        ,       , ,       ,     ? , ,           ,      ,    ,     ,    ,     ?" [1]   ,   . . ,    "" .                .              -             ,        , . .   .

     ,   200     , - . -.  ,         ,         ,       ,    ,     ,   ,        ,        ,       " [2].

1  . .   . ., 1992. . 15.
2 - .  . .- ., 1948. . II. . 273-274.


8

,     ,       ,         .    (   " "  " ")       .  -      -        .

 ,  ,             :

1)  , "   ,      ,         ,     ,    " [1];

2) "...  -          ,         ...        ,   ,   ,   , ,   (       )" [2].

1    /  . . .   . ., 2001. . 224.
2  ..   //  . .,  . .,  . .,  . X. . ., 1999. . 264-265


          ,       .           ,    ;        .         :   .

 ""    "",          ,   ,             .     ,         -


9

      .  "  " : " ( . civilis - , ) -  ,    ,          ",     ,    "",        XVIII  (    ).        -      - .  ""         ,     ;     ,  ,          " ".             ,       ()  : 1)  (), 2)  ()  3)  ().    ,   ()   -     - ,       ;              "-"   (    - ""  "").

  , ,   ,       ,         .            -   .  (   "  "      1973 .,     -  1999 .).

,  ,     . .         ""  ,   ,    .  : -, , ,    (   - ) - .      - "  ".  ,       - .    , -      , ,      . - ,      ,         .

10


         (  ),    .   ,           , . .   ,     ("")  ,       ,       .      (        ).  ,    ,            .         :  -    ,    ,     ;     ,       .

   ,      ,    ,      ;  .

      ,               .









 II
  

  ,   .  ,     XX :  , ,  ,   ,    ,      .     .   -     .     ,                ?        :   ?

             ,  ,     .        .      :      ,      ? , ,    (,    ""),      (  ""),    .     ""     .     (  )      - ;  , ,    ?        ,    ,         .        ,     , ,  ,       .             ,       .

  ,   , , ,  ( ,       homo sapiens,   ,  ). , . 

12


(354-430 . . .)      "  "           .   ,               .               -       .

   (1770-1831)      ,  .  ,  ,     ,       . "   ,-  ,-           ,          ,     ,     ,   " [1].

      ,       ;     ,    .  : "      ,       ,  ,  ,    ,    ,           ,       . ,      ,  ,    ;                ,    . ,               ,          ,        . , ,  ,     " [2].        .  ,    , -,        ,           .

1 . . . VIII. .-., 1935. . 19.
2  . . 20.


 ,                : , . . , . , . , . , . . , . . ;    (   ) -


13



     .         .  (1883-1969),     .    ,    , " ",     .      800  200 .  ..,       ,  ,    ,     ,     . "      .    ,      " [1]. ,    , ,  . , " ,      ,     .        .   ,    ,    .   ,      .          ...       ,      ,    ,     " [2].            .      ,     .   ,   ,    ,    ,    ,    .   ,     . "               , ,   ,      ,     ,          ,       ,   ,     " [3].    ,  ,  . ,            .  ,  . ,       ,    ,    ,-   .  .  -   ,    .    ,   -             ,     .

14


1  .      //    . ., 1991. . 32.
2  . . 33.
3  . . 79.


   ("") ,         ,      ,     . .  (1795-1881) : " ,  ,      , ,   ,  ,   ,  ,   . ,   ,   , ,        ,       ,    ;           ,     ,   ,    .         " [1].       ,  ,   .       .    .  (1843-1904),     " ",   -   ,  "" ,  .          . ,    ,     .

1  . ,       //  .   . ., 1994. . 6.


     ,          .  ,   3.  (1856-1939) ,         . "   ,-  ,-      ,         ,          .    ,   ,       ,     .  ,       ,   ,         .  , ,   , ,     ,     ,      .    ,    -


15

    ,  ,   " [1].      ,        . 3.  ,           ;      , , -   .     .   ,        ,  ,  ,  . 3.        (   -  " "  )   ,  ,  .

  -- (1883-1955) ,        .  ,     .     ,        , ,    .   --   .   ""  "", " "  ""  .          .   ,     .    . " ,      ,       ,   ...       ...    ...  ,  ,     ,    ...     ,     ,   ,          " [2].  ,    ,  ,  ,      ,   ,   ( . stagnum -  )   ,    . , "",     ""    " ",  " "  .    "   " [3].

1  3.    //  3. . . I. London, 1969. . 191-192.
2 -- X.   // -- X.  . ., 1997. . 47.
3  . . 48.

16


       :   (. ),   ()   (. ).          .     ,       ,   ,    ,     .         (,  ,  3.   --)  , ,       ,   ,   ,        .  -  "",         ,        ( , ,  , ,   ..),             .

  -        . ,  ,      ,           .        ,  ,  ,  .

   ( )           (. , . . , . ,    20-40-  XX  . . ,     - . , .   .).      ,  "".                    ( )      .           .  20-         "",    ,      .     .   . .       .

          . ,       XVIII -   XIX .    "   "           

17


. .    : "      ,     25      ...  []               ,    " [1]. .      ;           .       ,   ,   ..     ,        .         .         ,      .  .     (   ,      ).  ,            (  ),          .

1 . . ., 1868. . 1. . 99, 102.


          . . (1851-1916),          (, , );     ,      .

   . .               (        ). .             ,     -       ,        (, ,   ..).         ,   ,      (    )  ..   . ,     ( , ,     ),    ,   .   XIX       XX      ,          .                30- -   40-



18

.    ,           ,  " "    . , X.    1986 ,   ,       ,      ,      ,   .

    ,   ,     ,         -          :   (   )          (. . , . . ).

  -       .     . ,          .         .  (1790- 1855).    ,          .    ,   ,         .  : "       , ,    ,      ,      .              ,       , , ,    " [1].  ,  , ,  . , ,    .

1  . ., 1937. . 120-121.


  .               .     ,  . ,      ,         .     ,       (,   .)   .         -


19

,       .  ,  ( )  ,            .   .   " ".      ,     , .           :     " ",      .     ,     "  " (,  ,  "" ). ,  . ,       ,     .            ,    ()  -    ,    .    . ,  .  -       ,          , - .

        -   . .     "    " (1908).  ,   ,        ,     .   ,    ,   ,     . "         ,        ,         profession de foi   " (. 6).

              ""    ""   .           ""  "",       .        ,  ,    (  "")      .

20


             ,             .

 ,     ,   . , . , .   .      ,         .      (  "",     ).          .        ,     .      ,             () .        ;      ;          .       ,    ()  .   .             .

 ,       ( ,  , )    (),    .  ,             ,          .      , ,   ,      ,       .  ,  ,          . ,            90-   17   ,     1990     1  100 .  ,        30-50%.             .         ,          (    )       .   ,             ,  .

21


,     ,     .  ,      (  )           . ,    ,        ,    .  , ,    ""       .             ,            . . .        : "              ,   ,  ,    ,   , ,     ,     " [1].    ,       ,      .     ,      ,-     .  ,      (    ), -    .          ,     .  ,           .

1  . .   . ., 1991. . 10-11.


 ,    (  ),   .      ,  " " . ,    ,  , -,  ,      (,          "",       ).      . -,  " "     " ,   "    , . . ,   .      ,   . ", -  . . ,- ,     


22




 ,            .    -   ,   .       -       " [1]. "  ,    -   ..." [2]

  ,       . X. .   ,    ,     ,   .     , ,  ,       ;             , - .     - ,     .        ,      .          . "     :          ,      ,-             " [3].

1  . .  . ., 2000. . 313.
2  . . 314.
3  . X.    . ., 1997. . 224.


     (  -    ,   ,  ,    ;   -     ,   ),        - . .   . X.  -    ,    ,  ,             .         ,       ,   .     "",      : ,         () ,   ,  ,       .

23

 ,    ,  , ,    ,     ,   ,  ,    ( ) ,          ,      :    ,  ,   ,    ,   .    ()         (     ),        , . .    -,     .

  ,    ( )  ,      :         ,       - ,     (   ),   -, . .  ,   -    .












 III
   



 1. - 

      ,     ,      .        ,     ,     "",    - , . .     .         , ,    ,  ,   .        ,    ,    ..,           - .       .  (   )    ,    .

      ,       - . , -,      , , ,  , ,  .        "" ,       ,    ,  .            ,        .  ,       ,    ,         .   (     ,  )    .

25

      ,      .

    ,  , ,     .      ,        ,    ..;   ,  ,         ;      ,       .  :   ,  ,  , ,         ( )  ? , .       ,     ,   -   .

      :   (-) .            (      )    -    "",   ,        ,     ,   ,     , ,   ,      (-) .

      - , -      -     .

      ,    - ,  "" -  .  ""   "" (  ""),         (,   ,        ),         ,  ,   ..,   ,  ,  ,  ,  , ;          ,      ,  (   )    ,    ,  ,       .

26


  : " -   ,       ,      ,-      ;    ,     " [1].

1  ..  //  . ., 2001. . 581-582.


           ,           .  ,       ,     ,     .   .    -   ,   ""            XIX ,    -       . ,     . . ,      ,   ,    ,   ,  . ,  ,     (     , ,   .; , ,     ,      , )    ,    ,   , .      ,  .     -   ,     , ,  ,        ,   ,      (. . ""),    ,     ,    ,     .

       ( . . ).  - -,  - -.  ,  -  ,  ,   ,  , ;  - "".    ,     -    ,     : ,    .   , , .     . . , . . ,             .     

27


    .   ,   ,     .,        , ,   ..,         .     ,   ,  ,  .  - , .             -  .    ,           ,          ?    ?  ,        , , , .     , , ,   ..-   .      , . .   ,     ()       ,          -  [1].

1 .:  . .  . ., 2000. . 39-43.


  ,     ,     ,      .      (       )  ,   .     "", ,  ,    .     ?     ,             .           (    )  ,      ,    .

-         .        , , ,              ,        ,    (   -  )  ,    ,     . ,   ,   ,    .., ,  ,     ,       ,   ,  ,


28



   ,  ,      - .      (,   ..,    ,         - .          ,  ,      ;        ,   ,     .

       (    ,         , , ,          ),      .        .

       (      ).        .

    ,    .   ,  ,     :    ,            .      , ,  , ,   ..    , ,    .    - ;           . ,      ,          ;   -  ,       (   )  ,    (    , , )   .      (   ),    -   (   ).         .   ,  ,  ,            90-   .   ,    ,   .         (  ),   ,        .        - -

29


- .    ,  ,  ,  ,  ,     ,             .  -   ,    ,    (     ) ,  ,  ,  ..        ( ).  .  ,    (   XIX )   .  ,     "  ";    ,  . ,  "     " [1].       XX   , ,    ,        ,      XX    ""  .  ,     - , . .    XX ,       ,         . . , ,  1976  ,          "   ".  : "     ,               .      ,    -   , ,  ,  -      " [2]. 

1 .:  .,  . . . 26. . 1. . 400; . 46. . 1. . 205.
2  .   . ., 1999. . CLIV-CLV, CLIX.


         " ".   1991  : "       " (. 282, 284).        .  : "   - ,     XX .,         :        -


30

           ,     ,   .              :                  " [1].

 ,   -   , ,  ,        . ,  ,      ,          .

 ,      : 1)  ; 2)  ; 3)  ; 4)     5) - .

       .   ,     (  )   .  ,  ,    : 1)   , 2)      3)     (        ).  ,                 ,    ,     ( ,  ,    ..),         , , .

        (    " ").      ,   .

     - , , , , .    - -:   ,    .. [2]

1  . ., 2001. . 357.

2   .:   . ., 2001. . 3. . 582.


        ( ,  )  ;  ,  ,    ,   



31

 (  ,           , , ) "", "", " ".       -    ,    ,       ..,            ,   .   (   ,     ..)        ,       ,        ;           ,           (  -    -  ).

       , , , ;   ,  ,    ,   .

        .    ,   -  , ,           (   )     .  : "            ,     ,       .  ,      ,      ...    ,  ,    ,     " [1].    ,  -    ,  ( )   .

1  . . .   . ., 1971. . I. . 230.


 -   ,    ,          .  ,      (   ),    -  .  ""    ,  . ,   ,    ,     ,   ,    .

     ,      , . .  -


32


         " ".  ,          ,  .    -       .    ,   ,    ,     -    .   ,        ,      , ,    ..        , .       .   ,    ,        ,     ,     ,  ,    ,         .            ,    ,      [1].

1  . .  . . 57.


    .  , ,          ,    , ,   ..           (    ) .       "",     , .   ,    "" ,- " ",  . , "    :  ", . . " !".     ,                   ""   .      "",      .                      ,      ,       ,              ,     ,   .    


33

     ,   ,-   ,      . , ,     (      )    , ,         .     .

       XIX     XX   .  ,  ,         ,        (  . )   .        , ,  ,  ,               ,   ;         .

       60-  XX      ,         .   - ,                      -   60-75%   XIX   18-22%    XX .       (   ).

.  ,                   .  1976   : "               (       " "),      ,        ?" [1]

1  .   . ., 1999. . CLXI.


   (      )        .   ( . . )  ,             ,  -

34

   .              ,    ,  ,    .        ,   ,        ,      ,       - ,   .    ,      - .      ,    ,    ,     [1].

1 .:  . .  . . 57-58.


    ,           ,   ,   ,     ,       , ,     ( ) .

  XX -  XXI            -     ,      .        11  2001 ,      .    ,   .       ,  ,  .          100    (            ),         ,        .                 ;          ,     "".          ,      ,     (   ),      "",   ,     . ,     -


35

 "" (. .    )     "",       ,    (     ).

 ,     ,        .      ,    ,  , -,           .   -    ,            1:4;    .  ,     ,      ,   -     -  . , ,    ,               ()   .








 2.  

 ,      ,   .   ,  ,  ,   ..;  , ,    ,   ,        ..           .   ""     ,    ,   .

     :        (),       (, ), -,    ;           ,    - .

       ,     (     )    ,   ,           ;            .

36

           .   ( )  , , ;      -      ,   ,   ..;         ,  .


   ,     ,  .    ,    -  ,   ,   , -    .        ,  ,        ,  ;           .         ,   .            . ,      ,        .       (     )  .      .   ,       ,       .   ,     ,         .          :     ,       .       .

. .         .       ,  ,     (      ).              -    ,  -.          (, ),      (, ).                   ,           ,    .    .  

37

 (    )   ,                  .       ,   , ,   ,   .       .              .

         -  .        ,       ,      ,     ;     ,   ;      , ,  , , , ,              ,     ;       ,    - ,  .    "":  -       , ,  ,  , , , ,    .

         ;   -            .      ,    -     (  -     ).

      (     )   ,  .  -    ,     ,    .               , , ,  .      ,     .

     (  ) .    (),  ()   ().    

38

   - , ,   .       ,    ,     ,   ( , ,  ,  ,    ..);        ,  ,         .         (  ).

   ,       , , , .   ,    ,     .       . ,      :       XIX    .   . ,     .   . .     ,        ,   ,          ;   ,  .           .   ,  ,         "". "    ,          ,    (      )   ,       ,  ,         ,   .  -    ,        ,         " [1].  . ,       -   ,     ,    ;        .

1  .. . . 39. . 15.


            (          ).  -  .  (1982)   ,       ,  ,  , -


39

  "" .     ,            ;            .   .  (1959)        ,  ,  ,     ;        . .  (1973)      -      ,   ,         ;    ,      ,    ,  , .                ,   .   , , ,  .   .  .   . , .   .        ,        XX        .          (       XX )   .

. .  :   XXI   ,   ,       ,    .            ,   .       ,   ,   ,     ,   .     ,    ,       .   ,         ,        -     [1].

1      //   . ., 2001. . 291-292.


40

        .   , ,    ,   (  marginalis -   ).  ,  , ,           .   ,        .        ,       .      , ,      ..      ,   ,  , , ,  - .   ,  . .  [1],    " ",      ,     ,  ,    .        ,    ,     ,                     .        ,  ,   , .  -, . , , .   .            (   ,   ,    ..).       .    -      "- " ().

1  //   . , 1999. . 397.


     ,   ,   " ",  "- ".    ,   -  - , , ,   ..-     .       ,   ,   .      ,   XX             (,     .  " ").

                  : 

41

       .   -  ,  , .         ,   ,      ,  ,  .. (       "".)   -      ,    ,            ,           .      " "  "",       ,       .     ,         .   -  ,        .      ,       .          :    ,    ,       .

        ,  ,              . ,      (  ,  ),        (,  ),      ,   , ,   .   ,      :   ,  ,     ..

           "" -     ,   ( ""           ,    -    80- ).  ""        ,   "",     ,   ,    ,   .


42

                . . ,     1922  (      - " " -     1927 , , ,  -  1959 ).

. .  : "  -       ()     .         .     -      ,   ,     ,         " [1].   ,   ,  ""     ,         ,    " ", " ".      .  . .     : "      .          ,    ""         .   ,      - ,          .      ,  -  .      " [2].      ,     .         ,    .   -      . . .       : ,   .               .       .

1  . .     //  . . . . . ., 1992. . 302.
2  . . 304.


    ,     ,        ,    .   ,        ,     .     

43

-      ,   XX     :      ,   ,   ,  ,  ,  (,     -  20% ,  80-      3  11  ,    2  ).   ,        ,     ,    ,   ,    (   ),     ,      ..             .   ,        ,     , . .   ,           .

        . .    .           , . .  ,      ,      .  ,       :   .               ,       .   -                (   ,  - , ,    ..).        ,              .          :   , . .     . (    -      ;   -   - ,  -  ).  . . ,      ,    ,     ,   .       :                                

44


() (        ,  "",  ).    ,  . . ,    :             ,      ,     ;         ,     (,  )          .       ,   ,   -             ,    .  . . ,   (   )      .

       ,    ,      .           ,   .        ( . mesos - , )         ( "  ", " ", " ", " "  ..).             (,   ..),       ,    ,               .












 3.  

    politike -  -    ,   .          "",  -  ,   ,     .   (384-322  ..),    ,   ""  " " ( ""),    -          .           ,  ,   , "  

45


".            ;   ,  -        ,     ()    . ,  ,  ,   ,    .        ,     ,         .   (   )           ( , , ,   ,  -),  ,  , ,  .     ,     .

                     .         ,     ,       (  , , , ), , ,       .               ,      ,  ,    ,       .. (    : " ", " ", " "  ..).      "",      , ,  "  ", " "  .,  ;      ,               (),          ,   ,   ,     -       ,      .    , , ,      "  ":   -      ,   ,     .      ,  ,   (  ..),  ,     ,   ( ,   )  ..

46


           -,  ;      ,       .    ,  (  ),   .        :    (    ),    , , ,    ;     ,   .    ,     ,    ;          ,      .

   ,    (, ,   ,    .),    ,      ,   ,  ,   ,  ,    ,     ,  , ,    ..

            :      ,     (,    );             (      );     .

   ,  (  )       ,      (    ,       ).            (  ),     ,        ,     ,       ..      ,       -


47

      .   -   , . .  :     "   ,   ,   ,   ,  ,   ,   ...    -         ,     ,         ,      " [1].

   .     -   (       ),  -   .             -   .

           -   .         .            ,     .            (     ),       .         ,          (, , ,   .) [2]. 

1  . .  . ., 2000. . 150.
2  . .      //   . ., 1999. . 299-300.


    ,        ,     .        -   ,         ,          ,   ,     (, );   -    ,      , -,    -


48

,     (, ,   .),   -           ,   ,     (, ,   .).                [1].

1  . .      //   . ., 1999. . 299.


   -  -  .     : ,   .     .       -     ,    ;       .   ,    ()   ,      ;          ,      ,     (,   .).    ,      ;         (   ),   ;      .

    ,         ,             .          :    (  ).

 ""     demos -   kratos -    " ".                .     ,   -          , ,   ,         5- 6 :    ( )         ,


49

 ( )          .           .         .  -            ,         , ,   (    ). ,   ,   :       ,       ,  ,     ,    ,  .     -    :   ,      ..         ,           : ,  ,             .       ,           .     ( ) -  .     ,       ,  ,          .   -       (    ),          ,      .  :            .   .  : "   ,       ,   ,      ,    ,   ,   - ,            . "   "    .        ,


51

 " [1].                ,    ,       .

      .  - ,       .    :       .

       (     ),   . .     ,  "         ...      " [2].      ?       ,      :   ,         . "     ,                  ,-  . ,-           -   ,    ,      . ,   ,  ,        ,         .           ;         .          " [3].     ,            (., ,  . . , . . , . . ).

1  .    . ., 2002. . 80.
2  .  . ., 2002. . 152.
3  .    . ., 2002. . 69.


      .            (     ""  " ", 2001 - . . 574)     .  ,                      ,   -

51

 ;   ,     ,     ,  ,       (, , );                ;               ;       ;                 ;      , ,  ,    ,     (,   .);   ,     , ,  ,   ,   ;   ,   ,       ;        ,    ,     ;  ,  ,     ,   ,              ,    .           (  , , ,    ,   ),    ();        .

      ,                      .

. . , "  " (1949): "   ,       ,           .  ""    ", ".     .    ,       ,      .    :    ,  ,  ,  .     :   - ;     :   - .   :  

52

   ,    ;   :    ,    .   :  ,  ,    ,  ;   :  ,   ,      .  :   - ;   ;     .  ,            (,   ),    :    .           ,    ,    ,   ,   ,      .          : , , ,   .    ,   ,  ;     ,  ,  ,  ,  , , , ,     .  ,       ,   ,   .     ,     ,       ,       .  ""  ,      (  !  !)   ,  :     ,      .   ,     ,  ,   .      - , ,   ,    -     .

     -  ,   ...         "-";    ;       ...      ..." [1]

1  .. . .  10 . . 2. . 1. ., 1993. . 111-113.


53


  -      " " (1951)   " "  "",          .   ,     XX , X.     .         (      ),    " " ("  ").             .     ,  X. ,   ,    ,   , ,    .           ,   ,      ,  ,   . X.    ,     ,  ,  ,            .    X.    ,        ,  (     ),   (-   )     .

    . . .    "  ",      1993 ,         ,   . "   ,        , -  ,-           .  - ,       ,   ,- ,    " [1].      ( ) -    ,  -       .      . " ,-  . ,- , ,     ,    ,   .        ,        " [2].

1  . . .   . ., 1993. . 231.
2  .

54


       .       : . . , . . . "". 2- . ., 1999; 3- . ., 2001 (). ,   XX     :  .    (1922-1943),    30- -  40- ,   30- -  50-   ,        " ", -   ,      .

  XX    XXI       ,      .

           ""  " ".        ,      (, ,   " "  " ").        ,   ,  . " ",  , , . . ,-  ,      : , , , ,   ..;            ,                  .   ,  . . , "     ,          ,  ,         ,            " [1]. ,           : "  -       ,  ,  ,         " [2].

1  . .  . ., 2002. . 132.
2  . .    .   //   . ., 2001. . 314.


55

    ()       .          .       -      .













 4.  

       .          "" (   . . ; .  " ").       ,     ,  ,     -    .    ,   .        , ,  ,      ,  , , ,       .       ,      (   ,  ,     ).

    ,  "  ".   ,     "  "       ,   .

 "" (     "")    (.: . . 3- . ., 2001. . 429-431).   ,      . .  [1]. ,  ,    ,     ,  ,   ,           ,    ,          .  "",   ,     "" (     "")      - ;     "" ,  ,    ,   "";     ""            



56

;     ""       ,    ,     ;     ""          ,    ;     ""            .         (    ) , , ,  ,    ..

1 .:  //   .  4 . . I. M., 2000. . 706.


,           ,      .








4.1.  

        .           (,     : "" -    , ,     -    ;   -   ).    -   ,      - .         ,     ,    -   .    , ,     (  -    ,  -      ..).             :   . . .      - .  ,  ,      .         . ,   ,     "   " :     ,   , ""  "",    ,   , , ,  .     -     ,    .             ,  -   ,   .      ,    .           .

57

         .  ,        ,          .          ( )    ,         ,           .       ,     .   -    ,     -       ,       ,    "" (. . ) ,  "" (. . )  (. . ).      ,   ,      ;    ,      .   -  ,     ,     ,      ,     ,     .           .      (. X. ).


      .     ,    30-50-  XX ,   ()  .    .    .        (  ), -,   , -, ,    .

    ,    ,   ,     ,    ,     .         ,     . -        (     )      .   ,       .       ,         .  

58


       - .    : 1)     ; 2)     ; 3)      ,   .      ,   ,       .  : "  , ,      ,           .        , ,  ,       , ,   ,     .                   ...           ,   , ,         . , , ,       ,     .      , . .    ,  ,   ,       , ,     , .   ,    ,        .." [1] ,      , ,     ,       ,  "        ,      ,    ;     ,  " ( . . 62).  , "     ,     " ( . . 76).        ?  ,  ,       ,   -     (. . - ).     ,    - . ",   ... -  ,-   ,   ,  ,       :    ,      ,    ,     ; ,   ,   ,           ,   , ,   " ( . . 77).

1 . . . 1932. . IX. . 61-62.

59


                  :      ,    ,   ,   ,     .    -  ,        .

      ,            -    . .  [1]. ,   ,  ,    ,  ,    .     ,     ( , ,   ).   ,  ,      . ",      ,          . ""   ,      ,    (   "",      );           -  ,   -...   " (. 46).     -    ;       ""  "".     - " "  "  ". ,   ,    ,     . ", -  . . , -      ,    ( );          , . .          ,          " (. 47-48).          "".          .

       .        .      ,             .        ,  .

1 .   "  ". ., 1996. . I.    .


60




        ,  . . ,    .

   :        .      :    ,            .        . ,   (      ,    ,    ).            ,             ,      .          ,         . .    "       -         (  )    ,      ,         .       ,    ,     " (. 78).

     ( ): 1)  ; 2)     3)       .     ,  . . ,          .       "  ,    ""  ,          "  " (. 81).    ,  "        ,         " (. 140).

   ,      . .  "  ".

        (  , )         ()   :           (    )         .              .   XVII-XVIII   

61

      ;     XIX  ,     1869-1870            .     : "  ,       ,  ,     ,    , -   !", "      (     . - . .),           ;   ,      ,      ;       ,       ".

     ,    ,     : . , . , . . -,     .

   ,       ,    ,    .

,  ,  -     -       .        ;        .

   "":        ?          (    )?

,      (  ) .    ,   (    ,  )  .       .

  : "    ", "    ", "   ".      :   . ,         ,     ,   ,    ..        ,    ,   ,     , " ".      ,     .. "",  , , .

62

   : -,    (-),     .

-,       ,   ,   , ,      (  -  ,              , . .       .     , ,   -    ). -,  ,   , , ;   ;   .

-      ,  .            ()   ,       .        ,        ,     .

     ,   , .  : "         .   -    , ,   ,   ...     ,         :      ,  ;        ;     ,      ,        .       ,  ,    ,    .         -    ,      ,      ,       ,    " [1].

1  . ., 1995. . 213-215.


-    ,      .   .         ,     .  - -.  ,    ,   -  -  ,    . (,   -




63

   ,-        ,                .)

      (  )      ,    ,    ,   (   ,      ""  "").   ,     ,                          .

 -   , . .    ,  . (,      -,     , .)

        -      .      ,   ,  .

      ,   ,   .    .    : " ,      ,          ,      ". .  ,                - ,      .  . ,          . "     ,          ,      ,        " [1].

1  . .  6 . ., 1964. . 3. . 677-678.


            : "         ,    ,    :       ", " ", " "  .

 ,    -    ,     ,      :  -,  -,   ;         -


64


    , ,    .  ,     -   -   .      "".         -  ,  -, -.

     .    ?

  ,           (  -    ).       -   - : ",     , -      -  ,   ,        ...             ,     ,    ,    ,      " [1].

       . . ,     "  " [2].

1  .   . ., 1993. . 417.
2  . .   . ., 1992. . 220-290.


,   ,  ,   -    .      ,             ,    , . .  .    .       -  ,    .     ,     , . .    ( , )?  ,       ,      .         ,     ,       ""  ? "   ,-  . . . -    ,   .    ,    ,    ,   - ;   ,           .      ,  .           ,     ,  



65

  ;       "".  -   -,      .   -,   ,   ,   " (. 233-234).   -     ,     -.

  -  ,     (  ,     ).        ,      ,    . "      ,     , -            -  ,    ,-        -   " [1].

1  . .   . ., 1992. . 225.


    -  -     (     )    .

   .             ,    -  .      ,       ,   ,    ,      -    .   ,     ,   (               ).      ,       ,    ,     .

      .            .      ,        - ,            -   ,              ,   . ,       ,    .      ,      ,  ,  ,    .         



66

  ,                .

       -   .       ,     ;   ,                      ;          .       ,          .

           XX  . . .

  ,     (   . . )      ( ),      .         ,   .         (  - -).        (   , ,    ).         .

        ,       (        ).

   : -, -,     .  ,   ,   ,        .

    :  (),  (),  ()  ..

  ,          ,     ,   .               ,     -      :    .          XIX ,     XIX-XX .          

67

,    . -          (   XIX ).           ,     ,      .

    ,        . " -   ,  ,      ,        -     ,               " [1].

1  . .  // . XX . . ., 1998. . I. . 107.


       .      ,  "",    "".          ,     ,  , , .  "",    . . ,     ,       .    ""   ""    ,    -  ""   "". ,   . . ,     : ,  , ,  ,  ;  ,      - ,   .     ,    .     ,  .       .      ,   ,   ,   .    ,    -  .       ,   "", "".  ,   .     ,   ,   ,  , , .    .    ,        ,       .  ,  . . ,   ,  ,   .        ,    :          .       .       [1].

1 . :  . .      . 1929.    " ". 1990.  4.



68


    (  ,       .) ,           .      . .  : "    ,      ,      "",     - ,   ,          ,        ( ),      ,   ()    ".  ,    . . , "   ,     ,          ,     .   ,   -     ;              " [2].

2  //   .  4- . ., 2001. . 3. . 436-437.


        .        ,    .     -       -  .      (I)    (II). I -    , ,        .     . II -   ,     .       .       ,    .       ( )  : , , , , ,    ,  , , , ,  (.:  . ., 2001. . 490).



69

 .     .        ,      " "       .      - -:       , , ,      . ,      ,   , , ,        .      ,        .  (, ,       ),   ,      .

            .    -  ,   , :   ,   ,       , ,   -    .









4.2. 

,   ,    .  ,    , . .            .               .    -     ,  , ,       .        ,   ,       ,      . . .  : "    "; "       -  -     .      ;     " [1].     :  -   ,      [2].               ( ,        ,            ).


1  . .  . . 2. ., 1977. . 61, 73. 
2  . .     //  . 1995.  2. . 137.



70


    .   "      ,          ,         ,    " [1].

             .   .    ,    .        ( , ): 1)  , ,   ; 2)  ,  ,  ; 3)   ( ),  ,   ;  4)    ( "  "). "   , -  . , -     .       - , ,   ..." [2] "        ( )    : , ,   .          ,  ,      ...     ,  , ,   ,                : ,          ,   , ,    ().          ,   ..." [3]     ,     ,   .   , : 1)  ; 2)   ( ); 3)  ; 4)  ; 5)   (, )  6) ,   -


71

.         , ,    .     ,  ,    , .        ,    ,  ,   -  .  ,   ,   ,      ,        ,            .

1  . .  //   .  4 . ., 2001. . 4. . 195.
2 Mercier A. La philosophie et la science // Proceeding of the XV World Congress of Philosophy. Sofia, 1973. Vol. I. P. 29.
3  . . 30.



          ;        . . .  : "       (     )" [1].


1  . .   . ., 1986. . 384.


       ,    ,   - ,      -  ;   (    ) -      - .

       : . . , . . . . . I (.:  I.   ?  1.   .  2.   .  II.  .  III.   .  .  IV.    ).   ,        ( ,   ,  ,  )     ,              .

    "".  "  " ..  ,   -   ,    .  "    " .  :  -  "   ,  ,    ,      ".  -  ",  ,         ". " ",   ,        .  ""    . ,  . ,- 


72

    ,    ,         "",   ;          ;            .

     IV,  6 (" -   "),    ,    ,    .        .






* * *

  ,   ,    ,            .        .       ,           ,  , ,       .

   , ,     ,  -                .   ,       ,    ,   - .

  ,     ,          - , , . ,     ,   ,   ,   .   ,              ,     .   ,            ,         .

   , , -,      ,   ,    .             .      ,    ,   ,          () ,    .

73


   " "     (, ,     ),          ,         ""     .        ,        , , -,       .

 ,         ,     ,      .   --, "  ,   -  ,    ,  ,                 ,             ,       .   ,     ,       , ,    ,   ,      ,    ,  ,    ,     " [1].

, ,        ,         .          .        .    ,  " ...  . ,   ,   ,   ,  ,      ,   ,   -    -   ,    ,      """ [2].  ,              ,     , ,     -     ,     ,        .

1 -- X.   ? ., 1991. . 54.
2 -- X.  . . 104.

74


     (  )   ,         .            ?     -     ,     ,      ,  ,  -  .   ,         . " : "    ,   - ,       ".          ,    .    -...      .      ...   : "    ?"      ,    ,        " [1].  ,     ,          .

      ,      .             ,   ,         . ,      ,     ,   ,   .            ,          .     "  , ,       " [2].

  ,        ""    .  ,  ""  ""    ,       .  -    ,   - ,      .

        " - " [3].   ,  


75


      ,   ,             ,   , ,       ,   .        ,      ,          .

1 Jaspers . Einfuhrung in die Philisiphie. Munchen, 1971. S. 10-11.
2  . .  "" //   . . 1. , 1993. . 7.
3  . . 11.


 ,   -   ,   "        .   .        ,  ,     " [1].  ,       .     .   ,  ,  -    ,  , .   ,          ,     .

 ,         ,      "    , . .    , ,   ...  ,           ,          " [2].            -          .  -          ().  ,  -        ,       [3].

1  . . 13.
2  . . 16.
3 .:  ..    //   . . 1. , 1993. . 230-232.


 ,  ,      ,      ,   .       ,     - ,            ,   ..            ,      ,    ,    ,     -     .

76


         .              ,     , .       ? ,        ,      ,      .   -    "   ,     -. ""      ,     ,      ""   ,     ,        ...        " [1].     -,   .

1  . .       //     . ., 1978. . 89.


 ,     ,            (      ),        .        ,           .      ,        -       ,       ,        .           ,  ,  ,        .

             .           ,           ,        .          ,       ,        ,             ""      .


77

,    -         .

       .      ,      ,   ,  ("piteo")   ("sophia"); . .       , .         ,    ,               .

,      , ,    .    ,   . . ,      ,  . "   , ,      .   ,    -  ,   ,    ,          ,     ...     ,   -  .    ,    ,  , , ,         ,    ,   - " [1].

,  ,   ,        .       ,         .    ,            ,                     ,       ,      ,  . (" , ,    ,      ,  " [2].)

1  . . . . . 226-227.
2  . .  .   . ., 1987. . 78.


   , ,          .         ( ),         .  -    ,   , ,         (       ),    ,      .            .

78


        .    :           ,   ""     ?  ,        ,          ,    .        -    ,   -  .   ,      ,     -         .       ,      ,   ,    -   ,    -     ,     ,  -,  .        ,     .

.  ,        ,   "   ,     .        .   ,    ,    ...       ,      ,    ,     " [1].   , . .    ,       .             ,       ,       ,       ,   .            ,        .     



79

             .          ,   ,   -    .   ,               ,           ,   .       , "    ,     .  -  ,    .     " [2].

1  .      //      . ., 1991. . 32-33.
2  . . . . . 232.


              .       ,         .    ,    ,       ,   , , ,   ,   .   ,    - .    ,     ,  ,        ,        ,      (. ).

          ,          .       ,     .      .  ,        ,        ,      .  ,        ,  -  ,  -  ,  -  ,    ,        ,    .

  . . ,     ,     .           . "   ,    " ",    - .    -


80


--  ,    " "" [1].           ,   ,     ,      ,  ,        .             ,          ,   "      , . .       ,    " [2].         ,         ,        ,  .      ,   ,          ,     ,  ,  ,    .

 ,  ,-     ,     .   ,   -   ,    -   .     , ,  .        ,     ,  , ,      .   ,      (     ),       ,          .

   , ,   , "  ". .  : " -   ,    " [3].  .   -   ,  ,   .  , ,       .  ,   ,    :        ,       ,    ,   "  ";   ,         .


81


    ,       () -     .            ,  .      ,     , ,      .       ,  ,         .             .  -     ,                , .

1  . . . . . 237.
2  . . 231.
3  .   . ., 1980. . 353.


      ,             ,       .          ,   -    ,   ,          .  ,        ;        ,        ,   . ,    ,   , . .  ,        . :    "" (Weisheit), " " (die weise Frau);    "la sagesse"  "La sage-femme";   "wisdom"  "the wise woman".         , .

              .    ?     ?    .  ,    ,  .       " " .     (    ),        .    ? -,    ?  ,   ?     ,      ,  ,  ,     .

       ,     

82

.        ,        .         ,                 .         ,  ,     .         .            ,               .             .       ,     .

      ,     .                 ,  ,         ,  , ,   .       ,  ,   .         ,  ,   ,     ,     .        ,           .

  : "   ,    ",-           (      ),     ,     .        ,    .     ,       .    -     ,   ,     . "           -    ,       .      .      ,

83

     . , ,      ,      -  " [1].

    ,     , -    ,      .  -    ,  ,  ,       .     ,             .        ,              ,  ,   ,     .  , , ,  ,         ,       ? ,        ,  -  ,   .       ,   ,     -   , ,   .   . ,      : "           ,    ;   ,    ,    ,      " [2].    ,        ,   ,         .

 ,           .         ,       .          ,     ,        ,  ,  .            ,      "  ", "  "    "   " [3].

1 -- X.   ? ., 1991. . 79.
2  .,  . . 2- . . 1. . 105.
3  . .     . ., 1979. . 2. . 355.

84


    ,  ,       ,        .         ,   ,  ,  ,           ,   ,   .         ,     ,        ,     .

      ,  ,      ,   ,          ,   ,            .          ,     .

      ,              ,     ,     .        "  ",      "           " [1].

1  . .     . ., 1976. . 189.


 ,  ,   -            ( ),         ,    -, -  ,       .

     -         ,  ,             "".   ,     -  .   ,       ,        - .             .    ,        .








85

4.3.  ( )

 ""    "moralitas", "moralis"     "", "", " ", ""; "mores" - , , , .  "    " .  ""   ,  ,   ,  ;  ""   , , , , ;   ,   ,   ,       .    ,   ""  ""    (  " "   ).  , -,  ,  ""    ,  "",      ,      ;     ,    . ,    ,    . . ,        ,     ,           ,   ,   .

    ""  "", "", ""  "", "", "", "", "", ""  .       .  - ,  ,   ""  "".   ,     , , , , ,  .    ,   ,  ,  ,         .    ()   ,  ,  .    ,    , :     ,    .  :   -              . .     "  ": "        ,          , . . .          ,  , ,   ,    ,      ,   ,    -      ,    , . .,  ,        " [1].

86


     ,           :         ,      ,  ,  (, ,   );     ,   ;   ,      ,   ;         , ,  , , ,            ;       ,     ,      ;          -  ,     ,    .          ,   .        ,         (, , ) , ,    .                  , ,    ,              [2].

1  . . .  2 . ., 1989. . 2. . 290-291.
2 .:  . 6- . ., 1991. . 270-276; 7- . ., 2001. . 342-343.


     ,          (,  ),         .        (    );          , , ,  ,      ,               .     ,               ,  ,      ,    ,            ,   .

87


   - ,   - ;      ,        ,     .

       (   ).

 -    ,    .  ""   "".      -   ,     ,   ,  ,   ,  ,   .       , , , ;   , , ,   ,   ;   : , , .        , ,  ,  , ,      .         ,     ,      ,   ,  .

 -       ,        , , ;             ,               .         .

.         .   , ,        . " - ,     ,   ;      " [1].   ,   ,    :  -   ,    ,  . . .

1  . .  //   . ., 2001. . 3.


88

 -  ,   ,       -  ;        (",  "),    .

         .         " "  " ".   -    .       ,  ,      .

 ( . )     , , ,     .             .  ,   . . ,       ;   ,     . -, , ,             (,       ,  ,     ;   , ,       ).

      ( )          .

 -   ,     ,     .         ,      ,      ,        [1].    ,        ,  ,   ,        ,     .

1   . ., 1989. . 776.


       ,    - , ,   ..   ,  ,   ,         . -        , ,   .  " " (., 1903), . .  ",  -


89

  " (, 1921),   . .  "  " [1].         " ".      : ,  ,   ,    ; ,     , ,  ; ,  ,    ; ,        [2].    : "  ", " ", " "  ..     ,    , ,   ,     .        ,      .   ,             .

1 .: . . . 3. ., 1994.
2    .:   . ., 1998. . 53-58.


   .          (  )  ,  ,    -  ,   .    ,            . ,   ,    - , ,   , .   ,   ,       ()    . ,  ,         . .    ..    .   ,   ,   , . . ,   -  - , . . .  ,   (40-)    .       .  (  )         .    . , ,   ,      : "  ,        ,    ...      , - -


90

 , -     .        ,    ,     ,      ...   ,      ,       . ,    ,    , -    ,     " [1].              ,       .   ,  ,    ,  .     ,         ,     ,  ,  ,      .

    ,                    ,  ,  , , , , .


  ""       (),   ,     .  "    " .  ""   ",  , , , "; "     "; "... -  ; , , , ... , " [2].         .     - ,    . . ,      . . .   [3]:   ,               .    ,      .   

1  .  . ., 1969. . 501-502.
2  . . . . . 2. . 60.
3 .:     //   . . 1987. . 27-35.



91

  . ,  ,    ,        ,   ,        .       .   ,     ,   ;    ,     ,    .   "",   . . ,   ,   ,   ,   .         ,        ,        .       ,             ,     .

   -    -      . . .        .  ,    (  )          ,     .

 , ,         ,      -   ,    ,   -     ,        ,     .    ,   -       -  (  ,   , , ""  ..).  , , ,                 ,      .

     ,             , ,     -   .

      ,       ,     .

92


  ,   ,      ,     ,           .










4.4.  . 

         ,   ,        ,    ("")        , , , .

    -  -. -    , , , , ,   . -     , , , , , .       ,               .   ,      ,   .      , , , .      ,     .    ()        ,         .  ,   ,       [1].  " " . .  :   -    ,   ,          .       .            ,         .         ,   , , .

., :  . . . . .    . ., 1994.

93

  -          .

  -      ,      ,   -   .       :  ,       "",   , , ,        .

   ,  ,   ,  .         - ,   ,     ,    ,      . (, .  ,   ,          :    .)

    , ,      .       ,         ,   ,      .   ""    "".           - , ,   .

      ( -    aistetikos - , , ).    "" ( ""),         .       ,       ,   ,   .  -  ,      ,        ,     .

 -    ,     ,      "". , , ,   "  " [1].  -           ,     ,   ( 



94



)   , ,    - , ,  , , , ,           - ,     ,    -    ,   -  ;  ""            -     ;       ,    ,  ,  , -   ..

1  . . . . . 4. . 456.


      ( ,    ..).

     ,  , ,   ,  ..

     .    ,     - , , , ,           ,   . . ,         ,        ,    .      ,        - , , ,  -        .   ""  ,    , -  ,    .             ,   ,       ,     , ,   .     -    ,   .               ;         ,    XVIII     ,       .

 -    ,           .  -   - ,     .       ,

95

    ,  ,     .       ,     , .       ,     ,     ,      - , .

        ,  ,      ,     .

   (  )     ?

 ,   ,  ,  -      " ".         ,   ,         .              -   ,    ,        ,    ,   . , ,   ,     (     ),        .     ,                   .

         , ,    (),  - ;  , ,      (    )    ,  ,       .

  - -.

 -   ,   , ;  -   ,        ,      .    ,    ()   ,  .

       .

96


     .                      ,  , ,    ,       - ,   .      ,     ,     ;     ,  ,  , ,   .

      (),     XIX  . .   .  (  )          ,     -  ,       ,          .                       .   ,           , ,  ( ),       ,    ,      -   ,      ,                . , , , ,             . . .  : "    ,    ,           .  -     ,          ,  .          ,         ...          ...    : " ", "  ", """ ", """ ", """ ", """ ", """ "  ..,    ,        " [1].  ,     , ,         ,   .       -


97


 ,     ,              ,   .

1  . .     // . 1993.  3. . 76-77.


             ,          ( ,  , . , . ),       (. . , . . , . . )  -.      , ,      .

  .     -       .       ,     , . .   .     , ,   ,     .          ,      ( ,         :  ,    ..;             ).        . .     ,       ,      ,        ,    ,      ,     .











4.5. 


 ,  ,     ,    .      ""  "",    ,  ,  "" -   .  , ,   ,    ;        ,  , ,      .    ,      ,    , , ,            .    " "          .

98


          ;      ,  ,  ,      ..

     ,      ,         "". ,  ,  :   ( ) -   , , ,       ,  ,   , ,      ,  . "  ,   , -   ,     ,   .          .           " [1].

  ,    ,             ,   : " -    , ,   ,            ,     " [2].   :  -       -   .  ,    , -    ,   ,           .   ,        ,   .        ,   -  (, ,      ).    ,    .

1  . . . ., 1998. . 719.
2  . .  //  . ., 2001. . 199.


   .         ;     (     ),  ,      ,   ( ,   -


99

     )    (      ).      , , ,       ,      .          -         .

     ""     ,   -        ,    ,   -  ;          ,  , ,      ,     -    .      ,         (  ),     ,          .

   -   ,    ,   .          - ,          " "      ( ,      ,     );   ,  ,    .     ,  ,     ,   ,        .

      () -         ,  ;  -    ,              .   -   ,   .

    : , -, -, -,   ,     ..                     .   , , ,      ,             "",        .

100


,  ,    ""   .   ,     XX .

 30-      . , . , .       .    ,   . , -      .     "",      "" .

    (, 1930 )  . .      : "     ""  , . . .         () ,        ...  ,       ...    " ".       ,  " ".        ,         .            ,                    .         ,         " [1].        ,  ,        ,     .

 ,              .  , ,    (part - )   .     ;    ,     .       ,   ,        "", ""  .                    .    ,     ,  - 


101

.      ,    ,           ,     .    ,     ,   ""  ,     ,   -  ,       .

1 .  . .    //    / . . .. . 1930. 1. . 5, 13.


                     50- - 60-      (. , . , . c  .). ,   .  (1959),          .            ,        ,   .   ,      .

        - .   . .    . ,    ,   .   ,    .  ,       ,    ,      .   ,          ,        ( ).   ,     ,   .   -      .      "  ,   ,         (    ),           -  ,      " [1].            ,      ,  ,     . ,  ,   .    ,  . , .   (   "    " [2]).

1  .    //  .   . ., 1994. . 226.
2  . . 230.

102


       ,    .      (     )  .   .               ,   " " -    -  -    ,      .     "   ".

  . ,     ,  .              .   (, , ) -  ,    . , -,      ,    ,              . ,               (),     .               - ,       .         ,  ,  ,        70-    ,     .








4.6.  

   ( )      , ,   ,     (  )  ,           ,         .            , , , ,      ,  ,         .      ( )   .     , ,      .       ,  ,      -  , , ,   ..

103

     . .      , ,   ,    .  ,   ,  ,    ,   ,      ,               ,       . -  , , ,  ,      "  ,          "",    ""    ""   , -  ,      ""  "",     ""  ""     " [1].        ,     ,         .        ,              .        ,          "    " [2].         ,      ,    .   . . ,  ,       .        ,          .

1  . .    // .  2 . ., 1993. . 1. . 79.
2  . . 80.


       (, ).        .      ,    .     ,  .  ,        ,            ,     ,   


104

       .                  .      ,          .                 .               "",           ;        "",  .

        ,     ,     :   ,   ,   ,    .     . .  ,   -           .        ,  ,     .      ,  . . ,        ;       ,  ,   ,      [1]. 

1  //  . ., 2001. . 448.


         ,             .    ,         ,           20- - 50-  (     80-  XX ).        .  - " " 1980 ,  ,   -  "     "         .  ,    -    ,     - ,  . . .   ,       . "         -



105

,       (  )        " [1].          ;     ""    . ,       ,      ( ) .              .

1  //  . ., 2001. . 448.


    ,  .     ( ) ,     ,  .

     ()  .   . .      .   (  )   .      , . .      :          ;  ,        ;  -  " ",      .    -   ,    .          ,     .     :     .    . .    ,           ,          ,    ,     ,       .  ,     ,               .   ,   ,    (     ).  ,   -        (  ).

 ,  ,  ,    ()   ;    ,  ,     -  ,         .  -


106

    ,  ,    .     (- )             (- ).

      ,   ;  ,                  ,     ,     . "         , -     . . , -                .  -              ...   -    , -         ,      ""  ,      .                  ,      ,     - , -     .  ,   -   ,     ,   ( ) --    , ,  " [1].        .

1  . .  . ., 1997. . 12-14.


 -   , , ,          , , ,  ,   . . , "          ".   -      ,     .

    ,     -   ,       ( , , ,   .).    ,  .

107

 ,         ,       ,        ,     .       :        ,      ,     -   . "...   ,    -      ,    ,   ...   ,            ", -      . .  [1].

 ,  ,         .  ,           .

 . .      / . ., 1995. . 305-306.








4.7. - 

    ,  ,        - , ,   .. -   ,        ,          .  ,        ,                    .

  ( . . , 1998)      ,       ;    ,         ,   ,  ,    ,    .  -     ,    ,      .    .  -     ,     ( -


108

,    ),       ,  ,     .        ,     ,       -    ( ,   ), -       .

     ,    ,     .  ,      (,   ),   .       - ,    -  .        : , ,   .

   ,        ,  ,  .   (, ,   .)      ,            .      .             ,     ,  ,     ,     ,   .    .            (     ),    , ,    ,          ,    .

  ,  ,  ()   ,    -  ,   -  (,   ) .

   :

1. ,   .       ,  "  ",  "  " (   ,     ,  ).        ,    .      ,      ;         ,   ,    , . .     -   .

109


2. ,  , . ,  ,     "",       - ,    ,     ;     .    : "        ,    -    ,     ,   " [1];      ,     -     .

3.  , . .    ,   ( ,        ).

4.  ,   ;   ,    ,     ;        .

5. ;      ,  ,   ,  ;    ,          .   ,         (    ).

           .     ,     ,  ;         - .       .        ,      ,     -       ;           .     ,   " -   ,           " [2].


1  . . .  4 . ., 1982. . 1. . 418.
2   . ., 1994. . 287.


110


        (   )     -   ,    ,   .

       . ,         ,           (  ).  -      , ,    .

  "" ( " ") ,   ,      ,      .  ""    ratio,     "", "".  . .  [1],  -     , , ,     ,   ,         (,    , ,   ..).        , ,     ,     .  ,  . .  [2],  -          ;    -    () ,   -   .       , ,    .                  .

1  . ., 2001. . 485.
2 .:   . ., 1989. . 546.


      ,   ,   ,  ,    ..   ,   ,        .

     ,   ,  ,       ,    ,   ,    -  .



111

   .

       ,      (, , , ,   ..),        ,  , ,       .

,        ,    ,                .

           (     ,     ,    ,  -   ,   ), . .   (  80-90- )     ,     .

  ,     ,  .   ,        .      .            .      .          ,    .          .        ,     .   ,    ,     ().     (   ,     )   ,    ,           .          .      -          ,                 .

        ,  : 1)     (      ,   -

112


- ); 2)       (   ,  ,    ); 3)      :   (), -     ,    ; 4)    :  , ""    ,       [1].

1 .:  . .,  . .     . ., 1973. . 39-49.


             ,             .

 "  "    ""    .         .         .  ,   ,      .       .           -   ,   ,    .       (  ,   ) .   ,   . . , -         ,        ,         ,     ,      .

   ,    ,  ,  .

    ,     , -  .        . . ,     "",      .   ,    . , -     :  ,     .       (  -     ), . , ,        -   .

113


   ,     ,      ,  " (. . ) ".      - ,   -   .

,  . . , -      .       ,              .  ""   ,    ,        .     ,     .   -  ,  ,  .     ,  ,                       .

" , -  , -      ,              " [1].

1   . ., 1975. . 11.


  . .     "",    " ".        ,  "", , -,      , -,     .

  ""  .

                       . . .               .  "",   " ",        .

    :        -    ;    ,    ,   ;     , ,     ; ,     , ,      .

114

             (, , , ),     , ,   (, ,      ..),       ,      ..

                ,       .               (1902).

  ,           :



 1 -  , 1 2, n -    ,  - ,   , 2 -  .

               ,            .         ,          .

.           .  ,    ,          .              ;   ,  ,      ,      .       " ",          .  : "        ;       ,        .      (episteme),      


115

   -  , , .   ?        .     .       ,  ,            .    -    " [1].   . ,    "".  ,     : ,  . , -  ,   .       ,      .

1  .     . ., 1983. . 226.


     ( ,    )    , .        ;       ,   ,   ,     .         ,  (    ,    ) .           ,    "",    .

    ,    . . , . . , . . , . . , . .   .?      ,        ;  ,  ,     ,    ,    ,  "", "" ,  ..       ,    ,   (    ) ,      .

            .   XIX       .          (      ).        ,     .  ,       (   ,     )   ;   -  ;      ;     "" .

116


  ,              .  ,        ,           ( ,  ).

    ,      ;      ,  ,  ,   .   - , ,  .

    .      ,     , . .      ,      ""   " " ( ). ,   ,   ,      (   ) ,     ;           "  ".

  . .  " . ,  " [1]         .         ,           ,           .             ,        ,     .          ,      .          .      : )  ,             ; )  ,             ,     .             


117

,      XIX         .       - ,       ,     , ,    ,      .

1  . .  . ,  . ., 2000. . 533-544.



     ,     ,   -   .       .       .  , -,    :     ,           .     , ,     XX . ,   X. . ,   . . , "     ,      ,      ,     : "    ,   ;       ,  ,  ,   .  ,       ,     "" [1].

 ,   "" . "      , -    . , -   ,  ,  ,          -  ;      ,          , , " [2].

1 .:  . .     XX  //  .:  . . . .- ., 1934. . 454.
2  .    //   . ., 1920. . 2. . 1. . 3.


, ,   , . .  ,              .

      :     .

       ,      ,    , 


118

   ,   -     ,         .     .  - ,   .   ,   , ""    ,    ;         ,       .

      -       ,        ( ).   ,   - .

   XIX -  XX        ,   " " .       ,  ,       .                    ()   ().   ,      ,                   .         :   ,     . ,  , ,                   .  , ,     .    XX    ,           (     ).     .      (. .  ).   :  ,    ;      .        .    (   )   :   ,  .   -      .         (    ),   " ",      

119

    ,       - "".       " ",           ,   ,   " "     ""   ,        .

  ,   , ,    (  ),   ,   ,      . ,   ,      .

     , , ,           , . . .     ,  ,    .  -        :   ,       ,       -  (. .        -    ),    ,            -   ,  , . . ,     .        -   ,   ,       .            , ,    (  )    .

     .

    , ,  ,              .      ( ,  ,  ),   (     ), ,   .       . . .  : "  -      ,        .         (),     ( 

120


 ). ,         ,      (     .)" [1].  ( ,  )      ,     ,       ,   .      .

        .      ,   , ,   ,      .  ,  . . ,          ,  ,   ,   ,  ,    ,     .   (   )      ,    "  --,     ".       ,       ,  .      " "  ,        .      -  .  ,       .     -     [2].         ,     .      .

      , . .        ,        ,    .  : "   ,         ( )" [3].        ,  : ",    ,          " [4].

1  . .    ,     .    // - . ., 1986. . 478.
2 .:  . .   //  . ., 1988. . 203-204.

3  . .     //   . ., 1986. . 384.
4  . .  ... // - . . 479.

121

      ,  ,   ,  :  (           ,    ..),      (       ).













 IV 

          .

""   ,   ,         60-  XIX .        .  "  "     "".   ,         . , ,     - .  " "   .          ,   "     ". , -,           ,       ,    .     (  )        ,   -    ""     .

       ,  .     ,     . .  ,  .           .   ,  . ,     "     ". ,  ,        .        : "    - ,    -                " [1]. 


123

,  . , -  " ",             .             ,      ;      ,   .

1  . .    . ., 1904. . 298.


   - .  -  ,  . ,      (      ),         "".  ,    "  ",          [1]. "       . .         .  ,    ,   ,  "         " [2]. .  ,     . ", -  , -    ,  ,  .      ,     " [3]. "    ,         ,   " [4].   ,    ,  .  :    ,      ,         .

1  .    // .: , 1910. . 1. . 43.
2  .    //  .       . ., 1998. . 365.
3  .       . ., 1911. . 128-129.
4  .      // .: , 1912-1913. . I  II. . 35.


  XX      .  (1863-1916)   " " (1908, 2- .- 1921)     .  ,         ,         .            .       ,   ,     "".      -   , ,   .

    . .     ,    XX    -


125

         ,      .

,  XX ,     XXI        ( ,  ,     20- - 80- ),                ( , ,    .),       -   ,  ,  ,  ,  ,  .

       .       .       ,    ,      "".

    .  ,      ,  .       ,    ,   ,    .  -  .       . , ,   , ,     .    ,    .   ,     ,     .   ,     .      ,   ,  :       ,   -   ,      -  ( ) .      -  ,  ,     ,   ,   ;     -  .

        , , .  ;  , ,  ,               [1].  -        ,   , 

125

    [1].          .  , ,    .            : 1)  - ,    (, ); 2)  - ,     ()  ; 3)   - ,        ; 4)    ,   .      .   , ,  -  ,        ,  ,      .

1   . ., 1989. . 428.
1  :   . --, 1995. . 52.


     , , , , , ,      .  . .         . ", -  , -  , , -,     -          ( ); -, , -     ( ,   )" [2].    . .      ,       ,     ( );    ,    ;      ;   ,      ;       ;    ,    ;         ;   .         ,   ,   ,      (   , ,   ,      , ,    ).

2 .:  //  . ., 1970. . 5. . 462.


       .        .    ,  , , ,   .     ,  



126


,    ,     "".  ,    . . ,     ,      . ", -  , -            -  ... ,       [   ,  ],     ...    ,     ,  " [1];    ,    ,       . , ,   , , ,        .    .

1  . .      . , 1982. . 107-108.


     ,  ,  ,    .

 :        , , ,   ,     ,   ,  ,   .. -  ?   ,               - .   . . ,          -  , ,   .

,  -     , ,    ,     ,    .

 .     ,      ""      .            .             .   ""   . .  [2]    :   - , ,    :   - -  (    ,      )   - , , ,


127

 (     );        :   (,   ..)  ;                 ;       ,    -  .

2 .: . . II.    /  . . . . ., 1997. . 243-245.


        . "  -      ,      .    ,  -  ,   " [1].

1  . ,  . .   . , 1992. . 121.


 ,    , ,    ,    ,   ,        ..        -  ( , -,  ,  , ,   ..).  -  , ,  ,   . " -  ,         .           ,           " [2].

2  . .  //   . ., 1989. . 202.


  .  .        ,     .     ,       ,   . ,  ,      ,    ,  .          ( -  ).     ,     . ,  ,   .

        ,    ,   . ,  ,         1998 :       



128

   ,       ,              .

     , ,     ""    30- ,    ,   ( 60- - 70- )      ;      ,            ,       .          ,   . ,   ,     ,     ,  .         .      ,       ,        ,     .

   XX     .       ,    ,  - .     .          ,         ..

         .     -        ,  ,      ,   -         ,          .     ,     .

     .      "  " :          .     ,  ,      ,  ,      .

   , , ,  (. . , . . , . X. , . . , . . , . . , . . , . . , . . , . .   )      ,           .













 V 

     ""        , ,   .   .  "" -  ,   .  ,  -    , , .  ,  ,        ,    .      "cultura"  ", , , , ".    ,      ,       . ,  " " .  () : " -       (    ,   ,     )" [1]. .   ,  ,        ,     ..,         .     ""   ,      ( ),   ,      : , , , .    -    .  XVIII              .   (XIX )         , . .     .    ,   " " 1980 ,          . ,   , -      ,       -    -

1  .  . ., 2000. . 202.

130


     ;         (,  ,  )    (,   , , ,   ..).    XX      ""    "":    , ,   -    ,     . , , , .  (1918), "  ,    ,    ,    ...   ;         " [1]. .        ,        (         ).

1  .  . ., 1993. . 42.


         .       -,   . ,  -   ,   .  -  (  )    (  ).         .          , ,     .      ,  .  -    ,   ,   . , ,   ,   -       (,  , ).  ,           ,     .                .

       , , ,          ,        ,              ,   ( .             ).

        ,      .     ""  . . .      .     -


131

        ,   ,  .    ,                 .         (, ).           .  ,            ,       ,   , ,  . . ,    ,     ,        .  ,  ,   ,  ,          ,        - ,       ,        .             ,        .          .   . . ,          ,  ,    ,      ,       .       "":  -  "       (,   ),           " [1].

1  //   . ., 2001. . 2. . 341;       . .  ""  " ". ., 2001. . 271.


         "" . . . ,  , -    ,    ,     .

     ( )      , ,  ,        . ,  . . ,  -  "    ,     , 


132


     ,     ...     ,   , . .  ,       " [1]. " , -  . . , -                       ,      ,        " [2].        :  -        ,       ,      ,   ,      ,      .

    "" (     ,     ),         ,        .    (, , ,      ..)    , - ( ,   ..). ,      ,      ,  ,    ,        -  . ,    (       )         - .              .         .

  ,   -       :    ,             .        : "      ,      , . .   ,     ,       .      , , ,  ,         " [3].

1  . . . ., 1998. . 762.
2  . .  . ., 2000. . 411.
3  . .      //   . ., 2001. . 339.



133

       :  -    ,   ,      ,     ;   -    , , ,         ;     ,     ,   .           .

,    ,     (      ): - (    ,        );  (     ,     );  (               );  (    ,    ;    " " ); - (       )  .

   :    ,    , -  ,   ,      ..

             , ,  .   (     . . , 2000)  .   -    ,    , , ,       , ,     ,          ,       ,      .   ( -) - ,      ,      - ,     ,     .         ,   .    .       

134


     ,    .        ,         ,   ,     .   ,          ,      ,               [1].

1      .      ". XX ". ., 1998. . 2. . 20-22.


   ,   .   ,         ,       ,         .      ,  (,  ,      ).        , ,   ..

      - ,    (,   .)     -   .   .   .    60- - 70-  XX    ,    :      ;        ;   -    -     ;  -   ;  , -   .


                :   ,  ;     ,                 [2].          ,    . . .         , ,  .      -    ,        -

135

;  ,        -  ,             , - ,            .       -    ,    .

2 ., :  . ., 1980. . 173.


   ,         1917 ,     (" ") -   ,     " ".    ,   " ",    ,   " ";   ""  , , ,           -   ,    ;        ,    " "    " ";     " ".     ""  ,      " ". . . ,        (      , ,    ) ,         ,    .  : ",    (  ,       ),     ;   ,      -                       ,  ,          " [1].         .            .        (,  ,   ""   "" ).

1  . 1922. 3 .


    ,    ,      .


136


 ,     ,       .  ""  "",        ,     :   ,    ,  ,   .              .

       ,   ,       ,    ,    ,    .

          .        ,       .       .   (  +  )    .   .       ,    ,          .              ,     () .        ,    ,             , ,    (        ),     .      ,           ,  ,     .

   (  )         ,     .   ,         .    ,     ,  .     ,       -

137


 .      .            .        ,     ,  ,        .       .    ,  ,  ,          .     ,    , , ,   , .  ,            ,       .        .

,   -             .        ,          ,    .        ,     -       .       - .        .   ,  ,   ,     ,   ,      ,    -  ,       ,               .           -,         .         ,     ,        .      ,       ,          ,    " ".     ,          .

    XX                     -

138


. ,         ,     ,    .      ,  , -   ,    ,         ?       .   ,      . , ,   ,        ,     .              ,          (  ),       .

   ,     ,        ,  .   ,   ,      ()    ,          .          ,     XX    .  , ,     (    )      ,      ( ).       ,   "    ,     " [1].          -       .  ,    ,    , . .      ,      ,   .          ,  ,  ,   ,      .       .

1 ..   . ., 1992. . 12-13.


      ,         .    


139

    ,          , -   .        ,    .     ""  ,         ,      .  ,    ,   ,    ,    .       ,  ,    ,  , . .   . ,      ,        .

,            ,     (,    ,    )  ,       (,      ),      (  )    .    ,      . ,   ,  ,      ,           (  ).     ,        ,     .         ,        .     ,    .        ,     ,       .      .         .       ?     ,        ,        ?     ?         , .  ,  ,   ,     ,   ,   , ,    ,      !        ,  -

140


        .  , ,   ,   .

     :         ,   ,  ?           .        :    ,      ,    .    ,   .        ,       .

     ,         ,          .       , - ,          ,      -       .        .  ,      ,    ,    .            .                 "" . ,                    , ,    ""   .

      ,     ,             .    ,  ,       ,         ,         .              .             .   .          - ,    ,     

141

 ,    , ,     ,       .  ,   ,    ,    ,    _              .              .         ,     ,     .            .      ,          .

-                ,     , ,      .    ,       ,      ,        .            .  ,   , ,        ,   ,    . . .    : "  . .      1891    -  -,           ;     - "",        1964 ,   ,  , 73 .     ,          -   " [1].   , ,     ,     ,      .  ""      ,             .         ,         .           ,       -


142


,       ,  ,  " "    ,    .            .

1  . .   //           . ., 1993. . 33.


  ,       ,       .      ,     ,     .                 ,      ,      .           ,    ,     ,    .  ,   ,       ,    , . ,         ,      .

          ,     -  .    , ,  ,       ,   ,  ,        ,      ,    ,    .        .     .

 ,        ,      .  ,      ,           ,  .      ,            . ,           ,     ,   .    ,      ,     "".    ,        ,     ""          .


143

  ?     .      . ,   -          ,   ?   ,  ,  ,    -   ,    -     .      .  ,         ,     ().    -      60- - 70-       ,         , ,      ,         .

 ,  -,      ,    , - ,          .   ,            ,           .       .       ,            .  -    -   ,      ,         " ".      ?  -    () ,       .       ,   - .            .       -  ,    .      "". 1993 .    ,    ,     ,    ,     .  ,      - ,       ,      . , ,              .

144

           .   , ,           ,       ,  .   ""    -  ..    (, )            ,       ,      .         ,    .       ,         ,    .

    ,       ?  .      ,   .   ,  , ?     .         .      ,       -      .    . ,        ,      .  ,              ,    ,        ,   . ,          ,       ,      .        ,        ,   ,        ,    .   , ,   ,           ,     ,      .         ,           ,    ,  - ,    ,  .  ,        ,       ,     ,    -        -

145

   ,      [1].              ,      .             , ,   ,      ,     ,     .. ,      -    ,           .

       ,     ,         .     .   . .  [2],             ,     .   (  )   ,      50- - 60-      .        ,     .   ,         ,     ,          .    ,    ,              ,     . ",          ,             " ( ).     ,    ,    ,        ,       .

1  . .   //           . ., 1993. . 37.
2  . .   //           . ., 1993.


    (,    )      .       , ,   "  ".         ,   ,       .  ,  -




146


  ,         .      , ,  .     ""     "" ,    ,     ..          .

         ,  ,        ,    ,  .  ,      , ,       .      .     - "   ,  ",           , .

      ,       ,      .          , ,    .     ,    ,    - ,           .  ""          ,       .          ,     .       ""      "",      .     ""          .        ,           , ,  ,   .           ,       , , ,  .       ,    ,      . . .          XX ,      ,   -     

147

 .     ,        (-),    ,     .

  ,     , -,         -.     ,       ,       ,   , - ,      ,    .   ,     .  , ,   ..      .     ,              ,     .      .     .      ,      .    ,    ,    .          ,   -,      ,        .

,   ,  ,      ,  ,   ,     ,       .      ,     ,        ,     ,          .   ,       ,     .            ""   ,      .            ,           ,   :  ,  ,  ,    .     ,  "  ,           -  ,       ,  ,     , -

148

,  " [1].         ,  .     ,     ,  . ,               [2].

            .                    .                    , ,       ,       .          ,   ,   ,         .          .              ,         . "           ,        " [3].


1  . .   //           . ., 1993. . 52.
2 .:  ..  "" //  . 1989. . 1.
3  . .   //           . ., 1993. . 53.


, ,     ,             (      )   .        ,                  .

, ,            , ,  .     .  ,        , ,  ,      .  ,     ,        .  ,      ,    ,

149

       . ,   -              .

        , ,   ,    .              ,   ?    .     ,  .      .  ,       ,  , . "          " [1].     ,         ? ,           (       ),   ,   . "          ;   ,      ,      " [2]. ,    . , ,    ,  ,    ,    .  (    )  . ,   ,   .      .  ,   ,     .         ,      ,    ,      ,        . ,    ,   "",              . " -      .         " [3].        .

1  .   ,    //  . 2001.  3. . 30.
2  .
3  .















 VI
 

         ,      - .         XIX ,     (   ,     , ,    ) -    XX .    ,    (1997),    .         .         ,    -       .       ,   ,    "",        .     ,       ,    -      , :    ,         - , , , ,  ,          ,       ,      . ,     ,    , , ,       ,       .            .

     .

", -  . , -     ,     ;   -     ,             

151

  " [1].        - ,   .   ( ) ,      , ,     . ,  . . , "        ,     ,      " [2]. ,   ,      ,         ;       "".  ,   ,   . .  [3].  ( . techne - , )   ,  . . ,   .             (),        ,           ,     ,   -  ,         .      .     : 1)  ,      ; 2)    ,   ,     .                     .                    .   . . ,      :   .         ,           .   ,     70-  XX ,       ,    ,  ,    , ,      -



152

.     ,       . ,        .     ,         (   ,  ,   ..). -             .             .            - .

1  .   //     . ., 1986. . 120.
2  . . . ., 1998. . 606.
3  . ., 2001.


         - . ,     ,  .   ,   , ,      (, ,    ..);  ,    ;         ;   ,   ..        ,  , ,   ,  . ,      ,  ,     .

 ,       ,  ( ), -,  ;     ;      ;     .       XVI   ,    (          )   (              );       ,   -        .     ,     ..    (   )   - ,          -   ,    ,  .    .


153

             ,    ,      .

      XVII .    .  .   ""      (   14 ),        (1763 )      ( 1784 )        .  .              (    ,           ).        ,      .    1810        ( :         1830 ).            , ,           .    XVIII     ,       ,    ;     ,    - ""       .          .        . ,            ,          ,   ,  ,     ,    ,    .

       .      .  1867     -  (-).

       () . .          ,  .  -   .  ,   ,       (      )      .   ,       XX ,     ().

154


        - , , ,     -      -  ,           ( ,   ,        ).

 XX       .     ,   .    ,    ,   ,    40-    ,     .    .    .

       -           XX  - .

       .  1913        ,       . , ,    ,  ,  .              .               ,    .    -    ,       ,     ,   ,    (       ..).  -  .     .         -      .       ,   , ,   -      ,      -   .

 ,     ,      ,      .  ,    "",    ,  ,        ,      .    - (   )           .      

155

       .     :  1969    ""   ,        ,     ,   ,   .    (  )     -.

         ,   ( )    .

 ,   ,     ,   ,     -   ,  ,  ,   ,        .

   ,   -  (),     .

,   ( ,  )  ,       .

 ,           .     ,    .  " ".      .    ,     .

-,  ,    ,       .       .      ,     . -    ,      . ,   ,       .  , ,              ,        .

-,    .              .           ;  , ,  ;      ;      .           , 

156


          ;     ,   ,         .     ,    ,   .

-,     .               .     ,          .     -  ,     .

"  , -  . , -    ,        ,      .       ,    .     .         ...   ,         .   ,     ,   :      . ,          " [1].

1 .: . . . 133.


    -         .     ,    XVIII, XIX      XX       ,     "" ,     (     ""),    XX               ,                   .

       .

          .     ,       .     ()           ,    .  

157


             .  ,           .    ,   XVIII  XIX ,       XX .       ,         .

  XX        ,    - .              ,     ,           .                - . ,         (,    ..).

   ,    ,                ,    .     , . .   . .  ,  " , ,      ( -)   , , , ,        .                " [1].     ,  ,   .          ,        ,    .  ,   ,   -    ,     ,  ,      ,  .

1     . , 1983. . 65-66.


          -     :   ,    ,  ,     .

 ,     ,      -



158


 :         , , ,           .       (      )      :               ;    .

            .   :   ,  ,    ,     .           .   -  ,    -    ,    .   " " -   .      ,    - , .        ,     -     ,       .

      ,          , , ,    ( , -) .    ,     ,           .          ,     .


   ,   .          .    ,   ,  " ".        ,    (.    "").  -   :   (   )      , , .    ,   ,   ,   , "" ;       ,      , ,    ; ,     . ,  ,     ,      

159

 ,     ,      ,      .     ,  -  .

             . . .  (  . )       (  ) . "  , -  , -      ,     ,  . -     ... ,       .       ,       .          .         ...     ,  ,     .     ...     " [1]. ,   ,      .      ,     .          ,     .    ,     ,         ...          ,            ,      .         , . .   " [2]. "       ,      ,    " [3].

1  . .    //  . 1989.  2. . 156.
2  . . 157.
3  . . 155.


   (  )       ,             XIX ,       ,   ,     XX .

                .   ,    ,     .

   ,     ,        .           ,     (, , ,    .)     (,    ..).

 " "     .  (1808-1896) -   "  " (1877).           .  ,  ,         : "    ".        :   ,   ,      .      ;      ,         .    , ,    ,    ,     .         ,        .       ,  ,   ,  "      ".         ,       ,        ,    :     ,   - ,     , ,  -  , , , , ,   ..    ,  ,         ,          ( -    ,    ).         ,    -

161

 (,  )      .      ,     ,  ,      -     .   ,     ,          .

   XX        ,     .  (1881 - 1963): " ?" (1908), " .  " (1927), "   " (1945).  1956 .     "  ".   , - ,    ,      .  ,     .  (  ,     )    -   .     ,  ,       "  ".  ,    ,      (         )        (   ),      .    ,    ,            ""    ;      ,    .  (. .  ),   ,     ;            "--",    .

       ,     .         "-   ".     ,    .         ( " "),    .          .

           -

162


  .  ,  ,       .            -   "  ", "   ".   ,       .  ,   ,  ,                 .

   XX          ,    ,       .         X. .    ,     "   ",     .      ,              .        , . .    ,    .         .                .                     (     ,      :      ,    )          . ,        , ,   ,      .            ,      .   ,     ,     ;    ,      ,       .       . ,          .          ,   ,   ,     -

163


.       ,       ,      (   ,    ),   ,    (     ),       (      ),   .  ,       ,     ,       .

 ,         ,      . ,      (                 ),    - ,   -  (    ).           ,    (,        ,  ).       ,      .  ,            (           ),             .     -    ,    .     ,     ,          ,   ,     .

-          .  (1912-1994),      "" (1962), " " (1977), " " (1988).   50-        (  )      ,    - .   ,   ,         ,   ,   ,  ,      , -       .    -

164

  (   ,   ),  ,         ,          .        ,  .     ,       .     ,      ,  .      ,  ,    , -       ,     .   ,          ,   .        ,       , ,   ,   .    ,          .

  ,  ,      ,   .   , ,     .     ,             .   ,        ,       ,                ,   (  )             .

  " "      .          , , ,   .  ,            , , , ,          . "        , -  , -   ,         (    , )   , ,                .  ,           " [1].

1  .   //  : . ., 1995. . 268.


165

       : "  ,     ,     ,   ,       ,      ,        .     ,     ,       ".     ,  ,  ,       "  ",     ,     .    ,    . ",      1950 ,      1980 ", -  .    -  . "   ,    , ,     ,    " [1].

1  .   //  : . ., 1995. . 282.


-   .  ,          .          ,   ,              ,            ,       . ,         ,       .    ,      ,      , -      .     , , :  -       ,     ,  ,   ?       ?    ?  ,     ,     - ,               .      ,  , " ,   , ,   ,  ,      ".        -


166

             .         .   " " (1979)        ,     .

    X.      " ,      ".    ,       , , ,       ,      ,  ,      .     ,  ,    :       ,     .         : "             ,       ,       ,              ,    " [1].

1  .    . ., 1996. . 38-39.















 VII
  


      ,   .   -    .         global -     globus (terrae) -  .      ,         .     ,    (" ")     60-         ,    .       :            ;                    ,    ,      ;     (    )       ;      ,    ,    ..;        ,  ,   ,  ,     ;       - .          (,   ),   (    ),     ,     ,     ,     .   . . -,  ,       

168


      ,           -  - ,              .                    ()   ,          .

       "",     .  -  "  ,        ,         ,     .           , ,        ,   ,            ,     " [1].         ( , , ,      ..),   (, ,           ),   ( ,      ..),    (   ,       ..).               ,  ,       , ,    .    ,   ,      ,   -          .                .

1  . . . //   .  4 . ., 2000. . 1. . 533.

169

        :    ( ),  ,   (, , ).

   ,       .          . . .    .  3500   ..  292     .     14 530 .         .  ,   XX        ,    ,  ,  .      38 ,     - 61 , 80%   .            (,    ).        ,      .  XVII     3,3  ,  XVIII  - 5,5 ,  XIX - 16  .  XX          60    (   ,   , - 27  ).          .         20  ,   ,      .     (1950-1953)  5-       .     20- .   ,        ,      .            .    15      .    430 ,      .       : , , ,   ..   ,   ,     .   -     ,       .   ,    ,  ,   .        ,   ,     ,           .   ,    ,     ,  .

170


  ,     ,   ,                ,          .

  ,     ,      .      500     ; 1,5     .  100   - ,  23%         .          :   - 41 ,  - 40,5,  - 50,  - 51,5  ..,         75- 76  [1].              ,      ,     ,     .. (       ,      , -   ,   ,  .)               ,       , . .       .     ,      ,         ,   ,       (     ).     . .     : "...              " [2].   ,   ,        ,        ,            .

1 .: ,    . ., 1993. . 3. . 115.
2  . .       . ., 1999. . 54.


         ,  ,  ,   .   -


171

    ,                (  ),      (   )  ,  ,        .

      , ,  ,      .          ;            .         ,     , ,    .   500    2/3   ,      50    -          - .

 ,    100  ,   3-4,  96-97       ,  .    75%       60%  .         [ ,    (1)]  5,       0,6.        260     -     .       - , , , ,     .           (   ),        ,   -     .           ,    ,     ,     ,           .  ,          , ,  ,    ..        .   -   ,       2        ,                     . 

172


     -  .      ,             1%.

    ,      (  )              .    (  )   ,      ,     .   . . , . .   . .       (   , ),         ;       ,   .      :          ,     (, ,  ) -     ;  -    ;     ,    - ,   ;        ,   ,     ;    ,    - ;                ;        ;         ;    (  )   (, , , )    [1].   ,    ,  ,  ,    ,  (  )        .   ,     - .      ,    ,     .

1  . .,  . .,  . . - . , 2001. . 11,

173


 ,    " "    "".       .    ""      (    )   ,  .  ,                ,     .   XX    ,  ,  ,   .   ,        ,    ,   . "  ,  ,           .   ,   " [1].

      ?         , ,  ,          .     ,      .     .  -  .    ,    - ,            .     "  ",           [2]. ,    - ,          .      -    ,      ,    ,      .       - ,  , , ,   , , ,   ..           .            .

1 .:  . X.,  . .   -  //   . ., 2001. . 37.
2 .:  . .,  . .     //  . 1997.  3. . 72-79.

174


    ,           ,      , -   .    ,      ,   XX ,     (  ) , ,      ,   , ,  .       .  15 .       3  ,      170 ,    1000  - 265 ,  1500  - 425 ,  1800  - 905 .       1820 ,  -   1927 ,  -  1959 ,  -  1974 ,  -  1986 ,  -  1999 .      100  . ,   2100      10-11   [1].

1 .: ,    . ., 1993, . 3. . 108.


 ,           .        ,  .     XX    1     , . .  .


         XXI ,    , -  .        ,       .  - ,   ,    .    ,   .          ,         ,  ,          (     ).     ,   .     11  2001  :     .          :  ,  ,       .             ,  ,     ,   .                  (  ),  



175

-      ,    ( -   ,      ).

      ,      ,       .






* * *

        ,  .           ,          ,      .

 ,   .

      , -,       , -,    (     )    (  ) .

   ,   , ,   .  ,          ,    .        , ,  ,     . , ,    ,        .    ,           - ,     .   ,           .        ,  -       .


       60- :      (, 1965),    "  2000 " (, 1965),       (, 1966)  ..      1968     " ",    . .       - " " (1972), "  " (1974), "  " (1974), "   "

176

(1976)  .  ,  , ,      (    . , . , . , .   .)                .   . , ,             .    , , ,    ,           ,  ,    , , ,  ,   ,   ,      ,     ,      ,        .    ( )    -     ,    . ,   ,   ,    ,   ,    ,      ,       ,      ;     ,  ,  ,  ,               .    " ",      1980  1985 , .  : " ,  ,      -     -     , ,       ,          .         , , ,  ,            ,       .   ,   ,            ,         .  ,            ,          ,        ,      .  ,       

177

,           ,           - , -  ,     ,   " [1].

1   . ., 1985. . 60-61.


     ,     . , ,       .

         ,        ,     .    ,  , .    (1970)        "  ";            14 .  1972          ;              -    .  1982              .

     ,     ,       ,        (      ) -  "".

  ,                   ,        . .    :      60-          (,       )     ,      ,    ,    . .    : " ,     ,  ,   " [2].            .

2  . .    . (). ., 1962. . 131.


178

,       . .  ,   ,   ,    , "   ,   ...    ,    ,    ,   ""        " [1].    , ,     ,       ;           , ,   ,            .

1  .  . ., 1985. . 36.


           .         ,   ,       .               ,            ,     . ,     ,   "", "", "",     ..,       .  ,  ,       ,            ,    - .


   -     ,      ,     .    , ,          ,  ,  .       ?      ,    . ,    -   ,   ,   -         ,    [2].        "  -1999" ,  "        ,  


179


    ".          .

2     1993 ,       ,   10    800  .,       3-5      .


         ,      ,                ,     .       ,           .         . ,        :   (     );   (      );    .     ,             ;   ;      .

         ,              ,   ,   .  -  ,       .    , ,           .             .

   ,         -   - -,  , -   .    ,  "- ,     ,   -     ,          ,       :  ,      " [1].

1  . .,  . .,  . . . . . 19.


         .    ,        


180


   .  ,       XXI     -      (   ,     ),      -  ,      .  ,    -  -  ,   ,     ,          .















 VIII


    ,   ,            .   .         ,       ,      ,      ,    ( ,  ,        ). , ,     ,       (    )     ,      ,     , ,    ;          ,        ,       ,  ,   ,             .            ,    ,      ,       .    (  - homo sapiens)       ,     - .

       :   .               .       . ,         ,  ,     .      ""  "",

182

      ,  .     . ,    -    ,     ,     -  .   ,       (, , -  .),  ,     , ,    , ,         .             (      ,    ),   -      ,    ( ,             ).

           . , - ,            .    (     ""), ,   ,   ,       .         ,     ""  "";          .        (       . . ).            ,          (   ).    ,   .    .       ,     .  ,   ,      .  ,        ;  : "  ".     ,  ,     .        :   ,       ,  ,           , -

183

     .   .    .      ,     (  )   ,    . ,  ,  ,   .        ,       .       (  ),      ,     ,  " ".    "" .       .    ,   ,     ,  .      ,             .                .        ,    ,     ,   ,    . ,     ,    ,      ,       .       .  .     .  ,      ,   ,  ;        . (  .  , ,    .       ,   .   . ,  .)

,  ,            (),        ,  ,      .  -  .  ,  , ,     .      , ,    .       .    (    )             .       ,      ,  -

184


,        ..   ,     ,    ,   ,  .               -   .

         ,  .

    ,       .        ;     ,       .              ,      .     ,  -    .     ,   ,      -  .    ,     ,   ;     .    ,     ,   ,   ,      .   ,          .  , ,  .     ,       ;       .          ;      . ,          5-6%;      ,      ,         [1].         ,   (),     ,      .

1 .:  . .  :    .   //   . . 3. .:   , 1983. . 49.


     ,           .  ,  ,     .        ,    -


185

 .      ,     () .          ?   ,        ,  ,         (     )   .            .  ,    ,    .

        ,        ,    . ,    .  , ,     ,          ,    .     .   , .   .   .     ,            ,      .

,       ,         ,            - .       ()   ,       .    . .  [1],  -   ,  ,     ,         ,       ,     ,  .    " "  ,   .  ,          ,        .             - , , ,     -       ,  , - ,   ,    -


186


,    , ,  .  ,   ,     .            , ,   ,         .

1  . .      //      .  . ., 1997. . 20.


    , . .     .     (        ),  (.     ""), , , .

   "".

-    ,     ,  ,     .   .  : "      ...     " [1].  ,  -      ,    . ,    ,   , ,     ,      .      -,       . ,       ,     .

    ,  . , , -  "  ,  .  -   .     -   " [2].   : " -         ,    ".      ,        ( -  !),  .

1  .  . ., 1941. . 60.
2  . .  . . . . . 523.


     ,   -?    .


187

        , ,  ,     .   ,           .      :  ,         ,     .

,  ,     ,    ,       .         . .     : "    -    "; " -       ...    ".       -  ,   - , .

       :   ,    (           ; ,      ,           -    ).

,         .   ,   ,      . "  " -      . .      : "    ?"    ,          "".  , ...   ,      ,        ,     .   -  ,  .  " " . .       : "            ",   "      , ,  ,   ,   " [1].

1  . . . .  10 . ., 1958. . 9. . 319.


         . .  (.  : " ", "  ", "  ", "    ", "    "  .).  ,            -


188

 .   , ,    .       (   ),   ,    . "        .      .     ,    ,  ,    .       ,  .      .         -     .           .     .       .       " [1]. ", -  , -         ,          .        ,    .      " ", . .    .  ,      ,       "",   " [2].                ,   ,             .    ,  . . ,  ,  ,     ,     ,      ,   ,    ,    .    .   . "     ,      ,   .   ,      ,      ,    .  - ,  , ...      ,       ,   .          " [3].

1  . .     . ., 1995. . 325.
2  . . 248.
3  . .  .  . ., 1989. . 370.


   . .     ,  ,     , .           -        -


189

  , -     .  -,         ,        .

               ,     .   ""     "", . .     -  ,    ,   .

     ,     .      . . "  , -    , -      ,  .   ,   ..      , , ,  ..." [1] "    ,          ;     ,  -            " [2]. ,       ,         .

1  .  .  2 . ., 1957. . II. . 584-585.
2  . . 591.


    ,   ,   ,           .    -         . ,   ,       ,      ,   ,          ,   ,          ,                .     ,             ,   ,  ,   .  ,    ,     


190

  ,   ,      ,             .

           .   ,   :   ,  ,    ,        ..         ,       ,       ,       .           .           ,   ,     ,      .       :   ,       .   ,  ,  .     ,       ;         ,        .       :        ?

  ,               .          ,          ,    .  ,     ,      .  ,           .     -   ,     ,  .                 .         ,             ,   .  ,        ,     -

191

.     ,             .

            ,         ,    .                    . "               " "          ,       .          ,     ,         " [1].

1  . .,  . .,  . .      //    . ., 1970. . 44.


 (        . . )  , "   ".

    ,                 ,       .

               .         ,           .           .

           . "   -      -   .      ,        ,     ,     ,           ,    .      ,          ,       ...   ,   " [1].

1  . .,  . .   . ., 1969. . 72.


192


 - ,  ,        ,    , .          ,             .      ,   ,   .   ,       ,   ,         .        .

 ,        ,     ,      , ,  .






***

     ,      .

       ,              ,   .   ,     ,    - (        ),   .      ,   .

            ,   ,   .      " " . .   . . , "     ,   ,     " [2].

2 .: . ., 1996. . 334.


      ,    ,  ,      .       ,   . "    ,     ,  ,      ".

193

     , , .    ,   ,     ,       -    ,          . "  ,        ,     ...    ,   ,  ,  ,  -    ;     ,          ", -  . .  [1].

     ,      ,       .    .   . . ,               ,         -  -   .          ,  ,     ,  .       ,    ,      ,   ,  . . .              ,    [2].

1  . .      // . .  3 . ., 1968. . I. . 70.
2 .:  . .      . ., 1996. . 202-203.


          3. .  ,      :      ,   .  -   .  ,  ,   ,      ,  ,   ,  ,    ,       .

  XIX -  XX                  ,      -  ,  ,   . ,  


194

  , -  ,        .           :      . , . .  ,      -   ,           , . .       .  ,    - , ,  -    . . .       . "  .      "   " -  .   ...   -   " [1]. . .       ,   .     ,   -     ,    .        .   " "     ,       ,     ;      .  . . ,     .   " "  : "           ".      ,     .       -   ()   .        ,     ,  . ,     ,    "".       ,    "    ".

1  //  . . . . 2. ., 1990. . 253.


        -     ,  "",  . . .      . ,  ,      ,  ,   .   ,     ,  -      -     ,   ,    -  ;          ,       .         .       "" -



195

   .                .    ,  ""          " ",  ""     -     "" -  ,    "".  , ,     ""      .     ,  , , ,      "" (. . ),      .

   ,  . . ,       ,      .   ,    . . ,   ,          .         .  ,            -       .

 . .       (  - ).     ,       .        .

 ,   ,     ,           .   . . , . . , . . , . . , . . , . . , . .    .    -          ,        " " (: " ", " "  ..).

             ,               ,   - .

          . .   . . : "      ,    ,     ,    ,   -    ,       ...      . -

196


 -          ,     "": , ,    ,      " [1].

1  . .,  . .   // . ., 1996. . 344.


  ,  ,          ,   , , , ,  .  -     .            ,     .          . . : " -    ,      ".

             ,       - ,  . ,          .       ;      ,      (, )       ,      .  ,      ,          .        .      ,       ,           .     ,       -            .

           .      -     .     " " - ,   -  , ,   ,  .        .

         .    XVIII     


197

         .     .        ,       .

   .     -       ;       ,     .

        ()      ().

 XIX  XX     ,       -   .      .           - .        ,       ; "" (  )     .

      (. . , . .   .). . .         ,          " " -     .  . .     ,   -    ,          . "     ", -  .

    ,    ,    ,    ,    .      ,    ,  .    ,  . . , - 100- 120 .

    ,              .      - .

      . .            ,  - ,  -


198


     .    - . ,  " ,  ".      ,    ""      . . .    "homo immortalus" - " ".   -, , -         . ,                .

   ,        ,       ,             , - .      ,     .     ( ),  ,  , ,    .  ( -            ),   ,  ,    , ,    ,         .

         . "   ,     ", -  . . . ,    ?        .              ,     , ,   ..     ,    ,  ,  ,  , , , ,    ..         ,  .            .       :      ,    -   .        . "  "" ,   ,   ,      ", -   

199

. .  [1].    -   .           ,                     .

        ,    ,      ,  , "  ",  "", ,      ,       ,        .       " ",       , , ,      -       . "...""    ,     ,          "",   ""   ,  ...     ,   ...     ,   ,   ..."   -  "    -      ,          ", -  . .  [2].

     "   "       . . , ,       -         . "  , ,  , , ,     ...  ,       , ,  ,  -   , -  ...   , .  ,   ,       .      ,      ,           " [3].

1  . .      // .       . ., 1997. . 24.
2  . .   //   . ., 1992. . 194, 197.
3  . .     //  . 1989.  1. . 77.


"...   ,   ...   ,         -  ,      .       ...


200


     ,      ,   ,     ,    ,      " [1].

1  . .     //  . 1989.  1. . 81.


     .       ,    , .   ,   ,          ,        .     .    ,  ,              .   ,    , . .      -  .    ,  ( )    , ,        .      , ,   ,     ..    ,  ,      ,  ,  ,     ..     ,             ,   , .

    . . .       [2],      .   ,    ,         ,     ,      -   , , .         ,      (        )     ;     .  ,  ,      ,   - ,   .          - .   -   ,     - ,     -  .

2  . .    //  . 1994.  12. . 39-49.














 IX
.  

  " - "    .

"" - ,  . , " , ", "", "", " ".           -     .         ,     :      ,    ;       .     c   ,      ,   , .              .      . ,  ,              ,    -     (         , , ,         ).       - ,                      .

 -     ,              .

   ,     ,    . .          ,    ,        , ,  ,   ,   ,

202

   .    ,        "   " ("bellum omnium contra omnes"). ,   ,  (,  ), , ,      ,   ,  ,     ..   ,  ,  ,  ,   ,    (. .  ),        -   , .                ,          . " ,  , -  . , -   ,        -   " [1]. "      ,   ,     ...     ,    " [2].      ,  , .     ,    .    ,        (            ),  ,              .           ,       .    -    .    ,           "".       ,    . .       ,    -   ( ,    ).  ,    - ,   : "    ,     ,   ,   ,      ,  ,      .     ,          ,    ,       ,     " [3].   


203

. ,        .  ,  (     )      ,    ,           . ,    ,    ,   ,   .

1  .  .  2 . ., 1965. . 2. . 158.
2  . . 159.
3  . . 230.


     .  ",  ,       " (1651)       .-.  "  ,    " (1762).    .  .-.  ,   " "       ;      ;        ,       .   - ,   ,   ,     .        ,   ,        .      .             ,  , . ,   .-. ,       .           ,            .

    .  (1759-1805)       ,    .      ,            ;     ,     ;     (, ,    )   .      .        ,  . ,    .     ,     ,       ,        ,     .   ,      -   ,      "  ,    -

204


         ...       , -  , -    ...       ,        " [1].   ( "   ") .  , , ,       ,    -  .      ,    :     .        ,         .     ,  ,     ,  . ,     ,       .  ,   ,  . ,        .  .  ,               ,      :   ,   ,   ,     ..    ,      ,    .   ?    . ,      ,   .

1  .   . .-., 1935. . 213, 214.


    -     (. . , . . . , . . . );         ,     .  , ,    .          , ,             ,      .         ,      , ,   ..  ,       ;                 .

.           .  ,  


205

      ;      . .  ,      . "  , -  , -   ;    ,    " [1].  ,  ,         ,    " ".

 .            .     ,         - "-  1844 " [2].    ,   ,             . ", -  , -        ,         ,   " (. 127).

  -     ,       . .                (    , ,    ). .  : " ...      ,       , . .      ,            ,     " [3].

1  .   . ., 1955. . II. . 56.
2 .:  .,  . . . 42. . 41 - 174.
3  .,  . . . 25. . I. . 479-480.


  ,  . ,  ,  .    ,   ,         -   .            .      ,    ,   ,   .    -      -     ,       ,   .     ,      ,    ,   


206


     .    ,    ,       .     ;      .


  -     ,   .         , , .   ,    ?     (  ) ?    ,    ,         -,  , , ,   ?

 , ,  ,  .          ,   ,    ,   .

      ,     ,       ,     ;       , ,  ,    ,      ,     .     -           ,    - ,     -       ,  ,  .

 "" ,       ""  "". ,   , ,             (  ).

      ? ,   ,    ,       : , ,   , , ,   ..   " "  ,  . .   . . ,      ,  , , ,    -   .            -  .         ,       .

207


              ,    .        .   ,     .      ,          .  ,              .

.      1844       -      .  ,   , -   ,    . " , -  , -      ,       , ,         , ".   "     ,    " [1].  ,   , -      .

1  .,  . . . 25. . I. . 479-480.


   (   )    "" -         -   (,  ),     -      ,   -        ,   ,    .

 XX               ,      , , , ,      ,    .      . , . , . , . , . , . . , . . , . , .-. , . , X. , . , . , X.   .

XX            ,     "" ,          .    ,          (   )             ,   ;     




208

   ,    (  ).  XX   (   )     - ,     ,       (,  ,   );          ,  , .  ,   ,      ,     .   (    )   ,         ,  , , .     ,    .         .    ,    ,  . .  : "            .       ,     ,       " [1]. .        ,   : "             ,    ...                ...         ,        ,    .  ,         .      ,   -   ,     ...          ,        .     ,    ,            .             ,       " [2]. "        .  ,     ...   ,  ,     -

1  .  . ., 1994. . 19.
2  .   . ., 1973. . 42-43.


209

     ,       .              ...     ...              " [1]. .  ,        ,          .  - (  )   ,     . "  ,        ,   .      " [2].

1  .   . ., 1973. . 45.
2  . . 50-51.


                  ( -       !).      "" ,       ;       ,    , ,   .., ,       ,      "",    .     ,         -    ,    .  ""      ,     .          .        -      . (       ,         .)

       ,  ,     .          ,   .     ,  ,        - ,        .    (  ,       -  27% ),  


210

,    ,   ,      , ,       (     ).  ,      (    ),      - ,   ,      .    ,           ,   ,      .

       ,        ( ,   ,      ,   . .,    -      ,     -        ..).

  "" ,   ,     (   ),    -   ,    ,         .

      ,     ,     .

     ,       , ,     ,    , ;       , ,   ..        .         "",    "  " (., 1998)  " " (., 2001).  ,      1980     .     ,    XX     ,  .      ,    ,     .   ,   ,       : -,  ,  ,     -         ; -,    ,     --

211

    ; -,     ,          ,   ,     ; -,  ,     ; -,      "",   , . . .

     .  " ".  : "   ,       ,  ,         .    -  ,  , , ,     .    ,       .     -     ".   " " .  : "  ,  ,   ,        ,   ,         ,         . ,   ,  ,  " [1].

1  .  . ., 1990. . 134.


       ,        .   ,       ,   .      ,                 ;       .     .       .     ,      ,  . . , . .   . . .

          . (   .) ,  "-  1844 " .           :              ,    , -     .      (    )    ,      .


212


      ,     .         . .

 , ,  , ,  ,           .    ?           ,  ,  ,     ,    ,   ,  ..?  ,  ,  .     ,    ,     .    , . .     ,   (       . . ):    ,                  ,        ,      ,    ,     ( )     :     ,     .  ,       -   .

      ,   .       ,        ,  ,    ,    ,  .

   (     )   -      , .  ,  -,    . . ,       ,    ,  .      ,    .  ,  ,   .    ,   ,  ,      :  ,    ,     ,            .

213


    ,   ,       -     .     , ,  -        -    ,     , , ,   ..,    ,  ,  -, -   , ,   ..   (  )       , , , ,   .            -    ( !), , ,     ,  ,   ,     .

          (  -  )     ,  ,    .             ,     .

       -  -  ,      - .

        ,       .              ,      ,   (     )           .

   ,   (. . 211-212)     ,    ,   ,   ,      . ", , ,     " [1].

1  . .  .    //  . .  .  . ., 1989. . 255.


 , ,        ,     ,     ,      ,  ,   .

            .   ,         .















 X
    

          ,      .   ,   -                 ,        .   ,    ,       ,         .

-   ,    : "", "", "", "", "", "", " "  .. -,     ,     ,   ,   ,   (,  ""),    , ,  , ,    "" (""),       ( ""      - ).       "",   ,    ,  , , -,         , , -,          ,       ""  "" (       -    "" , , ,   ).

215


 " "   1958  . ,      " ".      . ,        ,     (  1959 )   .  ,      ,     .  ,  , "  , ,         , ,  ,             " [1].     ,     ,   ,    ,          ,       .      ,   ""  ,         .

1  .   .   . ., 1999. . 661.


.     (    ),        : 1)  :     ,   , ,       ;     ; 2)       :         ; 3)    :      (" ")        .          ,     ( . ,     "   ",  - "    ",  ,  - "   ",  "  ").        :      , ,    ,     ,       . " , -  . , -   ,          .  ,            ,        ,       ,   " [1].

216


    ,  . , -   : -   ,  ,        ,     .

       ,     ?

        ,    ,     ;   ,   .    ,    ,    ,        . .  ,      11    [2].     : 1)    -        ; 2)    -     ; 3)    -          ; 4)   -      ; 5)  :   " ".

             . .  : "      ,        .      -     ,     -   " [3]. (       .  -     ). " "    -   .         ( ,   ..),     ,       .       ,     ,    , ,  ,        (,    ,   , -

1  .   .   . ., 1999. . CLIV.
2 .: . . . CL1V-CLIX.
3  . . CLI.


217

  );    ,  ,   ,   .. ,                 . ,     XX          ,      ;  90-     :  18-20%     ,  80% -   ,  3-4% -   . (,                   .       ,    .) .      ,   :    "     ,     ,   ,               .  ,   [  ]     ,     ,       " [1].          ,  ,  ,                    .

        .  -        .     ,   ,   ,  , ,            ,       [2].                      .   .     ,    . .   1996 .   XX    ,       ()    

1 .: . . . 220.
2   " "     .   . .:   , 2000. 28 . . 10.

218


  ,    .  . ,   ,   ,              ,                   ,    25-30         ,   ..    ,    ,         ,      - .      ,   ,   ,   ,      , ,    .  .   ,    , ,          .    .     ,     ,             .           .

  [1].          1947       -    50- . (       1946 ,      -   .)     ,  . . ,         .     , " ",      ,       ,      ,     .            - ,    ,             .       ,  ,  ,     ,      ,         -

1 .:  . . "  ". 1991. . 118.


219

,         ,   . (.    1976 ,    ,     ,    ,        -         ""  "",       . [1])    ,    ,      ,          .

  ,   90-   160-200           4 , . . 2,5%.  2000     2,7     (  150     2%  ).    ,    1996 ,   2-4            :  ,   ,  ,     ,    .

      .    .       - 5 .   .  ,            ,                  .    (  18 .    )        ,   -    .          1960 .     ( 1963-1980 )     ;                ;           .       ,      .                 -

1  .   . ., 1999. . CLX.

220


    [1].       (. .   ) . .      . ,      ,      (. 122),       ,                -                 .   ,         ,  , ,  ,   -    ,     ,    ,  ,            .

        ,    ,       ,   ,     (           ).  1960        7 . .     1993 ,              35,4  .       27%   48  ,   1995     25%    60 .    ,   ,       ,  ,        [2].       " ",    . .   . . ,   ,           2000 ,  140   6  . "    (      )           ,             ()     ... ,

1 .:      / . . . . . ., 1999. . 89.
2     "    ". 1999. 3 (17), . . 28.


221

   ,              .     ,        ""       "" .     ,            " [1].    ,  ,    ,     2000 ,            (         ),                .        .

, , ,   90- ,   ,       .       .      1992             - .    90-       .  ,           :       ,    ,    ,  ,   ,      .      ,   -   . . ,         . ,     .      ,    . . .  ,           ,          ;      .  ,   70-  XX     ""  .         ,          "",      

1  . ,  . .           //   " "     .   . .:   , 2000. 28 . . 57-58.

222


  .  . .  ,    . .           ""        ,       .     . ,  30%           ,           600    .         ,         .   ,      .

   ,  1991 ,   . .  ,     ,       " ".  ,         ,   15-20        .   . " ,     ,  ,          .      ?    ?" [1]        ,      .   . . -.

    ,     (        ,    ,    . .).     ,  ,    .         ,  "" ( "")        ,    .    ,  , ,      .    ,      ,       ,   [2]. ,  ,       ,             .

1  . . . . . 4.
2 .:  .   .   . . CLIV-CLIX;  . .   . . 32-33.

223


      ,   ,    80-             - . ,   90- ,  ,   ,       ,       ;       " ",   ,      ,      .  ,         .

     . ,    ,         [1].

    " "   ,       ,          . .  ,    ,      ,         ,        .

 . , ""    ,     . ",      .        , -  . -             ,            , ...        .            ,       .          ".

1          ,    . . .

224


         .        - ,   ,  , , .             ,  ,   ,      .   .     ,    (. .      )          . "   , -  ,        .          ,     .     ,    ,          ".

       ,   . ,        . " ,   ()               -,   -                  ", -   .    ,    XX , .  ,          ,            .      ,    , -    ,  ,     ,   ,   -       - ,     .               ,            (),      ;              .         -

225


     .       ,   ,    ,     ,       ,     ,      .

 ,        , ,   . ,        ,   .    -      -    ,  ,    .

   ,  . ,      ,     .  ,    XX             ,        .

 ,   . ,          .        ,       ,     .  ,  ,     ()       " ",       ,    ,   .    ,  . ,      . "   , -  , -     ,      -   ""  .           ,  ,   ,   ,     ..      ,     ,            ,    ". ,          ,    , .  , ,       ,      .


227

  ""       ,   ""  .  ,  . ,               "   ".  ,          ,     .

   (   . ), .              .   ,   ,      ,       ,     ,    .    ,  . ,    ,      .            .

  -   , ,  -    ,    .                       .  .     (  ,     )           ,             ,  "".

   " "          3. ,                  [1].

1 .: Bzhezinsky Z. Between Two Ages. America's Role in the Technotronic Era. N. Y.: The Viking Press, 1970.


  ,   -   ,    ,    . , -      ,          . ,

227

         ,     .

 70-         .

    ,       ,              -  .

   " "  . ,    .       ,      - ,    ,    ,    .   : "  :   " (1969), "     " (1969), "  " (1971).

       ,          ,     ,     .       -      ,     ,      ; "...  ,           " [1].

         .     1980   "   " [2].  " "  .  -      ,          -   , -       - .    .      ,  .

1 Masuda Y. The Information Society. Wash.: World Future Soc, 1983. P. 29.
2 Bell D. The Social Framework of the Information Society. Oxford, 1980.


  "   "     -     . "  , -  . , -    -


228


   ,    ,            ,   " [1] .

1 Bell D. The Social Framework of the Information Society. Oxford, 1980. . :  .     //     . ., 1988. . 330.


        ,   -               .               ,                 .

          ,      .         . "           (     ),  ,   ,      ", -  .    ,   . ,    ,      ,             ,        "   ",  ,        "   ".

            ,                -   ,   ,       ,   . ,    .               ,         ,   ,             



229

,   ,    .  ,   ,  "  ,    ",     .


   .     ,   - ,      . ,  ,  ,       70-      .   . , -" .   " [1] -     .     .    , "            ,      " [2].   ,  ,     "  ",                      .    ,   "   ,     ",  "    ,          ".  ,  ,         , ,  ,          ,   .  , "     ",      ,             , "   ,         ". "       .    . ,   ,   ,  .  ,       " [3].

  -,     "", .   . 

1      1978 ., .  . .: Nora S., Mine A. The Computerisation of Society. A Report to the President of France. Cambridge, L., 1980.
2  . . 133.
3  . . 136.

230


    ,  "    ".  "  ,     ,                        .         ".   ,   ,     ,  ,     .      .    " ,   ,        " [1].

     .   .  - "      ?". ,           ,   ,  ,             , ,  ,          .  ,   ,     .   ,    ,  ,          ,      .          ,     . "  -    .       " [2].

  . ,    ,          ,    "  .  ( ,         )   ,            ,           [3].

1 Nora S., Mine A. The Computerisation of Society. A Report to the President of France. Cambridge, L., 1980.P. 135.
2 Ibid. P. 131.
3 .: Poster M. The Mode of Information: Poststructuralism and Social Context. Cambridge: Polity Press, 1990.


231

.  ,                      .       ,    ,  ,  ,            ,             .  " ",  ,        : 1)           2)      ,       .     :  -    "  ",  -  ,  ,   -   .       ,    -  ,       .  , ,             .  , ,     ,   / .  , ,   ,       -         , ""          ,   ,         ,   .

   .  .    , ,             - ,    "            ,    ",    "      ".  . ,  "      ,    , ,    ",  ,   . ,      -  .        , "       "  "     ".

232


  .   ,   -   ( )   ""  , .  ,  . ,    ,      ,     .  ,  ,    ,       "-" .    ,  .    ,  ,                        , ,    . ,    ,   .

     .    ,   "   ,       .           ,        " [1]. .                 . ,       ,  ,  ,  ,           .

1 Poster M. The Mode of Information: Poststructuralism and Social Context. Cambridge: Polity Press, 1990. P. 25.


   ""   ,        (  )   ,      ,        .       :       , ,           .           . "      ,        , -  . , -         -      "" . ,   "-



233

"     ,   ,      " [1]. .         ,       ,  , ,     ,           ,              .

                    .           .   -       ,          , -              -  -   -   .     ,   ,     ,   ,   "" , , .    -             ,        ,     .      ,              .

1 Webster A. Science, Technology and Society. Houndmills etc.: Macmillan, 1991. P. 13-14.














 XI
  

   (    ),    "",  ,        ""  "",          .

     ,     ;        .

  . .  : "       ,     .      ...               " [1].

1  . .       //    . . 3. ., 1914. . 116.


        , , ,     .           . .  (1850-1931).  :     ?  :          ,        ,    . "   , -  , -        ,        ...              ...        ,             , . .    , ,   ,       ,   " [1].

235


     (,   ;   1917  -    )   ,         .   ,  . . ,    "  :       " [2].       ,      .        ,    ,   .     ,         ,     ,     .         ,  ;     .      ,   . "          ...         :      ,         -        .          " [3].

1  . . ,     // . . ., 1912. . I.     . . 122-123.
2  . .       //  . . 197. 
3  . . 198.


,        .             - ,    , , ,    - , .              ,  ,     ..

  XVIII       . . .      .     ,  ,  ,   .  ,       : , ,  (       . ).         


236

 ,    .-. , .-.                 ,   ,  ,  . ", -  , -     " [1].  ,     ,            ,  -.     XVIII       .

 XIX   ,       ,   "" ,  ,  .         .         ,   , , "".      ,      .      .      ,     .     ,      ,          [2].

1  ...   . ., 1937. . 64.
2 .:  .    . ., 1903. . 502-520.


  ,       ,         XIX . . . .   ,        ,   ,   ,    -  ,    -      ,     (  ,     ..). ,  ,    ;   ,  .  ,      .      ,     , ,  ,   .         -        ,     , , .  , . . ,   .     , -


237

 , ,   , -,    .    , , . . .           , . .     .  ,         :   ,   ,  ,       ,    .  ,   . . ,  ,      ,       ,       .       , ,   - .    -     ,    ,      ,   .       ,     .   -     .

  XX        ,   , , .     .      ( . . ),        :   ?       . "           ;    , -  . . , -      .              !  ,     , ,    ,     ,  , -             "   ".      ""        .      ,   ""    " [1].     ,      XX ,      "   . . 3.   ". ., 1914 (  : . . . "     ", . .  . " ", . . " ", . . "    "  .).

1 .: . . . 117.

238


    ,   XX   -      :   ;        ;  ,          .

 ,        ,                   .        . . .

 ,       (  ),        ,   ,           ;    ,               . ,   ,   ,  -  ,     ,               .         , ,        . . .  : "      ,     ,                : 1)      -      ; 2)      -    ,      ; 3)     ,         .          . "  , -  . . , -               ,  ,        ,  ,        ,  .   ,   ,            ,    ,     ,    .  ,  , -  . . , -     " [1].

1  . .   . ., 1992. . 30.


239

    ,    ,   .        ,                ,         .

   ,    ,   .

 ,   ,      ,   .         .       ,    .   ,     ,      ,      ,      .       ,        .      ,              .

             .              .  -   XVIII  . .  : "    ".     ,   ,      .

  - ,
   [1].

1  . . . ., 1983. . 1. . 411.


  ,     (      )  ,   ,        .

   -          ,     ,     .     XIX -  XX  . .  : "       ,    -


241

     .       , ,   ,    " [1].   XX  . .  ,     -     . . .       ,         .     ,  ,           ;   ,    ?     (  ,     ,     .), . .  ,           ;           ,  ,        . "  ,      , -  , -           " [2].

,             (. .    ).

         .   :

1)  , , ,    [3];
2)       ,    ;
3)   ,      (   ,    ),    -  [4];
4)   ,     ;
5)    ;
6)             ;
7)     .


1  ..   . ., 1897. . 335.
2  . .      // . . . ., 1992. . 511.
3    .:  . .   . ., 1991. . 32-35.
4    .  .:  .   . ., 1999.


                       :  -      , ,    .   ,  ,               ;      ;          (,          ).           ,  ,      .  ,        (,    ),     .

           ,          .

        . . .  ,    ,  ,  ,    - ,     ,        , ,      ,      ,      ,      .          ,    .          , , ,     .        ,  ,         ,              ,     ,        ,   .

 ,  ,        ( )    ,     ,          ,    .



242

 ,  . . , . .   . .  (2001),        -  (    "")  -,  , .

     ,  - ,     ,   -     ,          ,       :  ,      .   -    ,   ,   : -,           ,    :         ; -,       - . .        (   )     ,    ,       ; -,    - ,               - ,             ;  -     , -  [1].

   (    )   ,          (      )     ""    ("")    .


1  . .,  . .,  . . - :   . , 2001. . 19-20.






* * *

     , ,    .   ,     ,       . .        : "     , 


243

         ,   ,    ".

         , ,     ,  ,  .

  .   ,            ,    ,  :       ?            ,  :    ,   .

  ,   ,      .    .      ,             .  ,          (      )         (      ).       ,          , , .   ,      ,      ,    .

  ,   , . .     ,  (      ).

      (, ),   ;           .              .   ,    ,     ,            .

    .   , -,    .      -

244


 -    ,      (  ),    ,   ,      -    .      .-.  ,         ,    .  -     ,    .        ,  , , , , .  ,  ( ) .        ,     .   -         . ,  .-. , ,    ,    .   "  "  : "       ,  " "      .         " [1].       ;      .      (. .     , -    ,    ). .-.  ,     ,    : "     ...      ,   " [2].

-      XVII     .          ,      .      ,    ,            .      (   XIX ),          ,    .         ,  .       . ,  , . . .          

1 Sartre J.-P. Critique de la raison dialectique. Paris, 1960. T. I. P. 68.
2 Ibid. P. 744.

245


   - .          (, )     ,          .

    (   ). 1.   (  ,      );  . 2.   ;   ;    ,   ; 3.        (    ). 4.           (     ),       . 5.    : , -  -  [2].

       .        .   ,          .         , .        ,        ,   -  .

      ,        .      ,   .       XVII ,     1905           1917     ,   ,        .   ,  ,    ,   , . . ,  .

       ,   () ,     . , , ,    ,  ,   .     .         .


        ,  .          , , ,     ,   .   ,  . -

246

,           ,     ,   .  -  .         .    -      ,            . "      ", -  . .   ,     ,   ,    ,  .  ""    .    ,  ,      .

    - .  -  .   ,         .    ,  , ,   ,  ,       ,       .    ,  ,   , ,     ;             , . .     .

 ,       .     :  [1] -  -  [2].         .     .            (    ,   - ).    ,      ,     ,    .      .        .

   -  , , . .   .    ,        ,   . ,    ,  .

      XX  , , - .     40-   ,     .   . .  .      ,    , ,    


247

  ;      , .      ,   .         ,      (    )     ;         .        . , .-. ,    .  (. .     )   .     ,  ,               ,    , ,            .

        , , -, " " ,   ,      . .  ,          .  "  ",    . , : "      :   ".  ""   ,  ,    ,        .

                        .     :     ,  "             .       ,        ()  ...                      ...          " [1].  ,  , ,   -  .        ,  , . .   ,     ,     -


1 . . ., 1939. . VI. . 315.

248


  ,    (  .   "",  XXV,  2).           (.  XXV,  3).    ,  - ,           ,                 .

             - (        ).  . .   ", , ";   ,    ,  . . .     -   ; ,  ,    , "          ,   ,   ,      ,  , " [1].             .

                  -      ,      .    . . .  : " (, , )  , , , .    ,   , " [2].

1  . .  . ., 1952. . 576.
2  . . . . 29. . 317.


       ( )   .

    ,   ,         - -.       ,   ,         -            .

,  -        .   , -


249

    .          , ,   ,  .

  ,    . .   . . ,     (      )     ,     -     ,  ,       .

   ,    ,        ,  ,       ,    .  ,    ,      ,  ,  .           ,                (         ).                  .      ,           ,   .

              .    ,     (    ) . :  ( -) , , ,   .

    -         . .  (1889-1975).   ,     21 ;   13 ;    ,   ,   .   ,  ,    : , , ,   .         ,     ..   . .     .



250


                ;          ,          "" .        (    - ),      -     - . , ,     .

      , . .  ,        ,               . "      ...  ,             ,     ,   ,        ,             .      ,   ,        ,     ,   ,          " [1].

1  . .   . . 30.


     - .    ,     ,         ,       ,    ;  -   :        ,   , ,    ,        .          .

            ,    .  , ,     ,     ,     .

      .   XX            .   . . 


251

"   " (, 1924)     .  ,        , ,    ( ,   ..). . .  : "      ,  ,      ".          11-12 .         : 1905, 1917, 1929, 1941 . "  , -  . . , -               ,   ,        ,           .  1927-1929 , -   [ 1924 ], -    .      60  (Young)   35  (Lockyer),       11 ,         (maximum maximorum),   1870    .   ,        -    ,     " [1].

1  . .    . , 1924. . 69.








* * *

         ,    ,      .

 ,  ,     ,   :        ;  ,    ,            ,                  .    .

       ,  ,    (,    ),  




252


    ,  .   1926         ,               ,    ,        - "", "", "" -            ,     ,        .

  , ,       .             " ";      .       ,   ,      ,       .      ,   ,      .

     ,          .           .          .         - , , ,       ,   .    ,          .      .  , ,   ,               . ,         ,           .    ,        5-6   (  - 10 ),                    .

 , ,    ,           .      ,         -



253

       .                        ,      ,  ,    .  ,         ;        ,      2,5-2,8     .  ,     ,       ,     ..,                   .

                          .

  ,   ,    .   ,   ,                ,         ,  , .   , "     ,     ...   ".

,  ,   ,   ,   :  -         -   -   .





+++

